Daktyle suszone – właściwości, wartości odżywcze, kcal i przeciwwskazania

Daktyle suszone mają wiele właściwości zdrowotnych i wysoką wartość odżywczą, ale jednocześnie są produktem kalorycznym. Ile kcal mają daktyle? Czy są zdrowe? Jaki mają indeks glikemiczny i czy każdy może je jeść? W tym artykule znajdziesz najważniejsze informacje o wartościach odżywczych i przeciwwskazaniach.

Czym są daktyle?

Daktyle to jadalne owoce palmy daktylowej (daktylowca właściwego), uprawianej głównie w krajach o ciepłym klimacie, takich jak Iran, Egipt, Arabia Saudyjska czy Izrael. W sklepach najczęściej spotykamy daktyle suszone, które mają intensywnie słodki smak i wysoką wartość energetyczną.

Owoc daktyla jest podłużny (zwykle 4–6 cm długości) i zawiera w środku twardą pestkę z charakterystyczną bruzdą. W zależności od odmiany daktyle mogą być miękkie, półsuche lub twarde.

Czy daktyle to orzechy?

Nie. Daktyle nie są orzechami – to owoce palmy. Często zalicza się je do bakalii ze względu na sposób sprzedaży i zastosowanie kulinarne, ale botanicznie należą do owoców.

Gdzie rosną daktyle i jak wygląda daktylowe drzewo?

Daktyle rosną na palmie daktylowej (daktylowcu właściwym), która do prawidłowego wzrostu wymaga dużej ilości światła słonecznego i wysokiej temperatury. W ciągu około 7 miesięcy sezonu wegetacyjnego potrzebuje co najmniej 100 bardzo ciepłych i słonecznych dni.

Z tego powodu idealne warunki do uprawy daktyli panują w krajach o suchym i gorącym klimacie, takich jak Iran, Egipt czy Arabia Saudyjska, a także w USA (Kalifornia i Arizona). Kraje te należą do największych producentów i eksporterów daktyli na świecie.

Daktyle — jedne z najbardziej odżywczych owoców tropikalnych — znajdziesz w Go4taste w wersji bez konserwantów i bez pestek.

Daktylowe drzewo – jak wygląda?

Daktylowiec właściwy, nazywany również palmą daktylową lub drzewem daktylowym, należy do rodziny arekowatych (palm). Osiąga wysokość od 15 do 25 metrów. Roślina ta nie występuje w stanie dzikim – jest gatunkiem uprawnym.

Daktylowiec jest rośliną dwupienną, co oznacza, że wytwarza osobno kwiaty męskie i żeńskie. W warunkach naturalnych zapylany jest przez wiatr, natomiast na współczesnych plantacjach często stosuje się zapylanie ręczne, aby zwiększyć plony.

Dojrzała palma osiąga zazwyczaj około 21–23 metrów wysokości. Pierwsze owoce pojawiają się po 4–6 latach od posadzenia, natomiast pełne plony handlowe uzyskuje się dopiero po 7–10 latach.

Więcej o tym jak rosną i dojrzewają daktyle przeczytasz: Gdzie rosną daktyle? Jak rosną na palmie i jak wyglądają świeże owoce

Producenci daktyli

Średnio każdego roku na całym świecie zbiera się średnio ponad 5 milionów ton daktyli. Egipt jest największym producentem, ale niewiele eksportuje – 90% produkcji jest konsumowane w kraju pochodzenia, zwłaszcza jako pasza dla zwierząt gospodarskich, a Europa jest zaopatrywana głównie przez Afrykę Północną (przede wszystkim Algierię i Tunezję).

Daktyle suszone – wartości odżywcze i kcal (100 g)

Daktyle suszone są produktem o wysokiej wartości energetycznej. W 100 g znajduje się średnio około 277 kcal, co wynika głównie z dużej zawartości naturalnych cukrów prostych (glukozy i fruktozy).

Daktyle suszone – wartości odżywcze (100 g)

Daktyle – właściwości zdrowotne

Daktyle, szczególnie daktyle suszone, od wieków cenione są nie tylko za swój słodki smak, ale również za właściwości odżywcze i prozdrowotne. Zawierają naturalne cukry, błonnik, potas oraz liczne związki o działaniu antyoksydacyjnym. Dzięki temu mogą wspierać organizm na wielu poziomach.

Wspierają układ sercowo-naczyniowy

Daktyle są dobrym źródłem potasu – minerału, który odgrywa ważną rolę w regulacji ciśnienia krwi. Odpowiednia podaż potasu pomaga utrzymać równowagę elektrolitową i może wspierać prawidłową pracę serca.

Regularne, umiarkowane spożycie daktyli może również pozytywnie wpływać na profil lipidowy, co oznacza wsparcie w utrzymaniu prawidłowego poziomu cholesterolu.

Wspomagają pracę jelit

Jedną z najbardziej znanych właściwości daktyli jest ich korzystny wpływ na układ pokarmowy. Zawierają błonnik pokarmowy, który:

• wspiera perystaltykę jelit,
• może zapobiegać zaparciom,
• pomaga regulować rytm wypróżnień.

Z tego względu daktyle często polecane są osobom z tendencją do zaparć lub nieregularnej pracy jelit.

Dostarczają naturalnej energii

Daktyle suszone zawierają dużą ilość naturalnych cukrów – głównie glukozy i fruktozy. Dzięki temu szybko dostarczają energii, co sprawia, że:

• są chętnie wybierane przez sportowców,
• sprawdzają się jako przekąska przed treningiem,
• mogą być wsparciem w okresie wzmożonego wysiłku fizycznego lub umysłowego.

To właśnie wysoka kaloryczność sprawia, że daktyle są produktem sycącym, ale jednocześnie wymagają umiarkowanego spożycia.

Wspierają odporność i działają antyoksydacyjnie

Daktyle zawierają polifenole i inne związki o działaniu przeciwutleniającym. Antyoksydanty pomagają neutralizować wolne rodniki, które przyczyniają się do procesów starzenia i rozwoju wielu chorób cywilizacyjnych.

Dzięki temu daktyle mogą wspierać naturalne mechanizmy obronne organizmu.

Mogą działać przeciwzapalnie

W daktylach występują naturalne salicylany – związki o działaniu zbliżonym do aspiryny. Mogą one wspierać organizm w stanach zapalnych i przy podwyższonej temperaturze. Warto jednak pamiętać, że nie zastępują one leków i nie powinny być traktowane jako forma terapii.

Wspierają kości i gospodarkę mineralną

Obecność takich składników jak magnez, fosfor czy wapń sprawia, że daktyle mogą wspierać utrzymanie prawidłowej kondycji kości i zębów. Minerały te są niezbędne dla zachowania prawidłowej struktury tkanki kostnej.

Daktyle a menopauza

Niektóre źródła wskazują, że daktyle mogą wspierać organizm kobiet w okresie menopauzy, m.in. dzięki zawartości związków roślinnych oraz minerałów. Choć nie są produktem leczniczym, mogą stanowić element zbilansowanej diety w tym okresie.

Daktyle – indeks glikemiczny

Jedną z największych daktyli jest to, że wyróżniają się na ogół średnim indeksem glikemicznym.

Indeks glikemiczny daktyli jest różni się w zależności od gatunku, kraju pochodzenia czy rodzaju uprawy. Pokazują to między innymi badania przeprowadzone na odmianach daktyli (Khalas, Khsab i Fardh) z Omanu. Indeks glikemiczny (GI) tych suszonych na słońcu daktyli zebranych z różnych regionów kraju wahał się między 47,6 a 57,7 IG. [4]

Kto powinien jeść daktyle?

• Daktyle suszone niesiarkowane to owoce o dużej zawartości roślinnych fenoli. Mają one zdolność do obniżania poziomu złego cholesterolu we krwi, przez co zapobiegają zmianom miażdżycowym. Owoce zawierają naturalne salicylany, mające działanie przeciwbólowe, nie podrażniając przy tym śluzówki żołądka.
• Spożywanie daktyli polecić można osobom mającym problem z nadmiernym poceniem się, ponieważ zawierają one potas. Ten pierwiastek wpływa również na regulację ciśnienia krwi.
• Daktyle są właściwe dla kobiet, zwłaszcza w średnim wieku, ponieważ łagodzą one nieprzyjemne objawy menopauzy.
• Owoce te mogą być jedzone przez osoby z problemami z nadwrażliwością przewodu pokarmowego, zwłaszcza z zespołem jelita drażliwego. Dzięki zawartości tryptofanu, czyli aminokwasu niezbędnego w metabolizmie serotoniny, łagodzą one wszystkie podrażnienia.
• Ich wysoka wartość energetyczna wynika z wysokiej zawartości łatwych do przyswojenia cukrów, glukozy, sacharozy i fruktozy. Dlatego warto po nie sięgać w okresie wzmożonego wysiłku intelektualnego, a także po wyczerpujących ćwiczeniach fizycznych.
• Dzięki wielości witamin z grupy B i C, które są łatwe do przyswojenia przez organizm, wzmocnieniu ulega układ odpornościowy organizmu. Jednocześnie błonnika ma działanie zapobiegające zaparciom.

Daktyle a cukrzyca

Jak wspomnieliśmy wcześniej, daktyle należą do pokarmów średnim indeksie glikemicznym. To oznacza, że ich spożycie przez osoby z cukrzycą nie powoduje gwałtownych poposiłkowych wahań stężenia glukozy. Z tego względu osoby chore na cukrzyce może sobie od czasu od czasu pozwolić na skosztowanie daktyla, ale powinien być on elementem zdrowej i zbilansowanej diety.

Daktyle w diecie cukrzyka powinny być stosowane z umiarem. Specjaliści zalecają, aby jednorazowa porcja daktyli nie przekraczała 1 lub 2 sztuk naraz. Warto również wraz z daktylami spożywać pokarmy zawierające sporo białka np. orzechy. W ten sposób nasz organizm wolniej trawi węglowodany, a co zapobiega nadmiernym skokom cukru we krwi.

Warto pamiętać, że wprowadzenie daktyli do diety w przypadku cukrzyka powinno zawsze być skonsultowane z lekarzem lub dietetykiem. Daktyle mogą być spożywane przez diabetyka tylko wówczas gdy, kiedy jego poziom cukru jest pod kontrolą.

Daktyle na zaparcia

Daktyle uznawane są za owoce, które pomagają przy zaparciach i wiele w tym prawdy. Podobnie jak inne suszone owoce (m.in. śliwki) są doskonałym źródłem błonnika. W jednej porcji daktyli (30g) znajdują się prawie 2 gramy tego składnika, co stanowi 7% dziennego zapotrzebowania.

Błonnik pokarmowy działa pobudzająco na jelita, a przy tym zapobiega pojawianiu się zaparć. Dodatkowo daktyle zawierają alkohol cukrowy znany jako sorbitol, który może nasilać ruchy jelit i w wielu sytuacjach ma działanie lekko przeczyszczające.
Okazuje się, że już spożywanie około 7 sztuk daktyli dziennie może znacząco poprawić i wyregulować częstotliwość wypróżnień. W jednym z badań 21 ochotników przez 4 tygodnie regularnie spożywali ok. 50 g daktyli (7 sztuk). Po tym czasie u badanych zaobserwowano znaczący wzrost częstotliwości wypróżnień. [5]

Daktyle suszone – przeciwwskazania i kto nie powinien ich jeść?

Choć daktyle suszone mają wiele właściwości odżywczych, nie każdy powinien spożywać je w dużych ilościach. Ze względu na wysoką zawartość naturalnych cukrów i dużą kaloryczność, w niektórych przypadkach wymagają ostrożności.

Osoby z cukrzycą i insulinoopornością

Daktyle zawierają znaczną ilość węglowodanów, głównie w postaci glukozy i fruktozy. Mimo że ich indeks glikemiczny uznawany jest za średni, spożyte w większej ilości mogą powodować wzrost poziomu cukru we krwi.

Osoby chore na cukrzycę lub z insulinoopornością nie muszą całkowicie eliminować daktyli z diety, ale powinny:

• spożywać je w małych porcjach (np. 1–2 sztuki),
• łączyć je z produktem zawierającym białko lub tłuszcz (np. orzechami),
• skonsultować ich wprowadzenie do diety z lekarzem lub dietetykiem.

Osoby z nadwagą lub na diecie redukcyjnej

Daktyle są produktem wysokokalorycznym – 100 g dostarcza około 277 kcal. Choć są naturalne i nie zawierają dodatku cukru, ich nadmierne spożycie może utrudniać redukcję masy ciała.

W diecie odchudzającej warto traktować daktyle jako okazjonalną przekąskę, a nie produkt spożywany codziennie w większych ilościach.

Osoby z wrażliwym układem pokarmowym

Ze względu na wysoką zawartość błonnika, daktyle mogą u niektórych osób powodować:

• wzdęcia,
• uczucie ciężkości,
• nasilenie dolegliwości przy zespole jelita drażliwego (IBS).

W takich przypadkach warto wprowadzać je stopniowo i obserwować reakcję organizmu.

Migreny i nadwrażliwość na tyraminę

Daktyle zawierają tyraminę – związek, który u osób podatnych może wywoływać bóle głowy lub nasilać objawy migreny. Jeśli po ich spożyciu pojawiają się takie dolegliwości, warto ograniczyć ich ilość w diecie.

Daktyle siarkowane – reakcje alergiczne

Niektóre suszone daktyle są konserwowane dwutlenkiem siarki. U osób wrażliwych siarczyny mogą wywoływać reakcje alergiczne lub nasilać objawy astmy. Dlatego warto wybierać daktyle niesiarkowane, szczególnie przy skłonności do alergii.

Daktyle zastosowanie

Suszone daktyle mają wiele kulinarnych zastosowań. Są często używane jako dodatek do potraw świątecznych, takich jak ciasta, kompoty i wiele potraw regionalnych. Można ich używać do owsianki i deserów. Słodycz daktyli dobrze współgra również ze słonymi mięsami, szynkami i ciekawy element przystawki. Daktyle można ścierać na mąkę, a także wyciskać z nich sok.

Daktyle można wykorzystać:

• Składnik musli lub owsianki. Kilka daktyli wrzuconych do owsianki urozmaici smak i doda cennej energii na resztę dnia.
• Do jedzenia solo. Daktyle można jeść bezpośrednio z opakowania – gdy mamy ochotę na coś słodkiego.
• Przekąska w ciągu dnia. Słodkie daktyle można dodawać do jogurtu i wymieszać z owocami lub innymi bakaliami. Stanowić będą energetyczną i zdrową przekąskę.
• Zamiennik cukru. Syrop daktylowy stanowi doskonałą alternatywę dla cukru białego. Daktyle w czekoladzie idealnie sprawdzą się jako zdrowy zamiennik słodyczy.
• W wersji wytrawnej. Daktyle można nadziać farszem (np. szynką czy boczkiem) lub podawać z deską serów.
• Do wypieków. Daktyle ze względu na wysoką zawartość cukru idealnie nadają się do wszelkiego rodzaju wypieków i ciast.
• Do wyrobu syropy daktylowego. Z daktyli przygotowywany jest również pyszny sok daktylowy. Przeczytaj w artykule: Syrop daktylowy – właściwości i zastosowanie

Ile jeść daktyli dziennie?

Przeczytaj w artykule: Daktyle: ile jeść dziennie?

Przechowywanie daktyli

Poznaj najlepsze sposoby na przechowywanie daktyli: Jak najlepiej przechowywać daktyle?

Daktyle – ciekawe fakty

Skąd pochodzi nazwa „daktyl”?

Słowo „daktyl” pochodzi od starogreckiego słowa stgr. δάκτυλος dáktylos, dosł. „palec”. W Polsce XVI na daktyle mówiono  daty, ‘daktyle, zapożyczając to słowo z języka niemieckiego (z niem. Datteln). [1]

Jedno z najstarszych drzew owocowych świata

Wielu uważa plamę daktylowca za najstarsze uprawne owocowe drzewo na świecie.  Badania archeologiczne wskazują, że daktyle spożywano już 7000 – 8000 lat temu, chociaż nie mamy dowodu na to, że były tak wcześnie uprawiane. Pierwsze wzmianki dotyczące daktyli w kontekście ich uprawy, znajdujemy w Eposie o Gilgameszu, który powstał w drugiej połowie III tys. p.n.e. Już wówczas daktyle i palma daktylowa uznawane były za cenny owoc i drzewo, które otaczane było wyjątkową czcią. Palmy daktylowe pojawiają się także na pieczęciach z tego okresu, czasami otoczone przez zwierzęta, czasami przez bogów i ludzi. Oznacza to, że w Asyrii i później w Grecji było to niewątpliwie święte drzewo.

Daktyle w starożytnych cywilizacjach

W starożytnym Egipcie daktyle były znane i powszechnie wykorzystywane. Ciekawostką jest fakt, że na hieroglifach upływające lata symbolizowano rysunkiem palmy daktylowej – drzewo to wytwarza średnio około 12 nowych liści rocznie.

Również w starożytnym Rzymie palma daktylowa miała znaczenie symboliczne. Jej liście wykorzystywano w triumfalnych procesjach jako znak zwycięstwa. W ogrodach perystylowych sadzono palmy głównie jako rośliny ozdobne – w klimacie umiarkowanym nie wydawały owoców.

„Drzewo życia”

Ponieważ drzewo i jego owoce ma tak wiele zastosowań – od żywności po materiały budowlane – palma daktylowa do tej pory jest uważana za „drzewo życia” na Bliskim Wschodzie i jest narodowym symbolem Arabii Saudyjskiej i Izraela. W kulturze żydowskiej od czasów panowania dynastii Machabeuszy daktylowiec był symbolem triumfu i sprawiedliwości. W Biblii słowo “daktyl” występuje 26 razy i nie tylko w kontekście owocu. Oznacza ono też imię damskie oraz nazwę miejscowości.

Jak daktyle trafiły do Europy i Ameryki?

Palmy daktylowe zostały przewiezione do Hiszpanii z Afryki Północnej około 800 roku. Hiszpańscy odkrywcy sprowadzili nasiona na Kubę w XVI wieku. Misjonarze zasadzili je w Baja California w 1765 roku. Inne odmiany zostały sprowadzone do Kalifornii na początku XX wieku.

Ile jest odmian daktyli?

Na świecie uprawia się ponad 1500 różnych odmian daktyli — rosną one w ciepłych klimatach, takich jak USA (Kalifornia, Arizona, Floryda) i Bliski Wschód.