Kaki, nazywane również persymoną, to egzotyczny owoc o słodkim smaku i wielu właściwościach zdrowotnych. Coraz częściej pojawia się w polskich sklepach, ale wiele osób wciąż zastanawia się: co to za owoc, jak smakuje kaki i jak je jeść? Sprawdź, jakie wartości odżywcze ma persymona, kiedy owoc jest dojrzały i czy można jeść kaki ze skórką.
Kaki (persymona) – co to za owoc?
Kaki, nazywane również persymoną, hurmą lub owocem szaron, to egzotyczny owoc pochodzący z Azji. Najczęściej ma pomarańczowy, żółty lub czerwonawy kolor i swoim kształtem przypomina pomidora. Charakterystyczną cechą kaki są cztery zielone listki znajdujące się na górze owocu.
Miąższ kaki jest delikatny i soczysty, a jego smak przypomina bardzo dojrzałą, słodką śliwkę lub morelę. Dojrzałe owoce są miękkie i mają cienką skórkę. Niedojrzałe kaki mogą być natomiast cierpkie w smaku, dlatego najlepiej jeść je dopiero wtedy, gdy owoc stanie się miękki.
Owoc kaki rośnie na drzewie należącym do rodziny hebankowatych (Diospyros kaki), które może dorastać nawet do 15 metrów wysokości. Roślina ta pochodzi z Chin i Japonii, gdzie była uprawiana już kilka tysięcy lat temu. Obecnie persymona jest popularna również w krajach basenu Morza Śródziemnego, takich jak Hiszpania, Włochy czy Grecja, a także w Ameryce Południowej i wielu regionach Azji.
Owoce kaki są cenione nie tylko za słodki smak, ale również za wysoką zawartość witamin, błonnika i antyoksydantów, dlatego często pojawiają się w dietach prozdrowotnych.
Jak smakuje kaki?
Dojrzałe owoce kaki mają słodki i lekko kwaskowaty smak, który przypomina aromatyczną śliwkę. Miąższ jest lekko twardy.
Jak jeść kaki? Najprostsze sposoby
Owoc kaki (persymona) można jeść na kilka prostych sposobów. Najważniejsze jest, aby owoc był dobrze dojrzały i miękki, ponieważ niedojrzałe kaki może mieć cierpki smak. Oto najpopularniejsze sposoby jedzenia kaki:
1. Na surowo – pokrojone w kawałki
Umyj owoc, usuń zielone listki, a następnie pokrój kaki na ćwiartki lub plastry. Możesz jeść je ze skórką lub bez, w zależności od preferencji.
2. Wyjadane łyżeczką
Jeśli kaki jest bardzo miękkie, przekrój je na pół i wyjadaj miąższ łyżeczką – podobnie jak kiwi. To jeden z najprostszych i najczęściej stosowanych sposobów jedzenia tego owocu.
3. Dodatek do sałatek i deserów
Pokrojone kaki świetnie sprawdza się w sałatkach owocowych, deserach, jogurtach czy owsiankach. Jego słodki smak dobrze komponuje się z orzechami, miodem i jogurtem naturalnym.
4. W koktajlach i smoothie
Miękki miąższ kaki można również zblendować z innymi owocami, mlekiem lub napojem roślinnym i przygotować zdrowy koktajl.
5. W wersji suszonej jako przekąska
Suszone kaki ma intensywnie słodki smak i jest wygodną, naturalną przekąską. Można je również dodawać do musli, owsianki lub domowych batonów energetycznych.
Czy kaki można jeść ze skórką?
Tak, kaki można jeść ze skórką. Skórka tego owocu jest jadalna i zawiera błonnik oraz przeciwutleniacze. Wiele osób decyduje się jednak ją obrać, ponieważ bywa dość twarda i może mieć lekko cierpki smak. Jeśli owoc jest bardzo dojrzały i miękki, można zjeść go w całości razem ze skórką
Zalecane jest obieranie owocu ze skórki przed spożyciem, ale jeżeli tego nie zrobimy, spożycie kaki ze skórką nie wywoła u nas żadnych skutków niepożądanych. To, czy spożyjemy kaki ze skórką czy bez, może zależeć od konkretnego przepisu. W przypadku blendowania kaki, skórka w miąższu nie będzie wyczuwalna.
Jak obrać owoc kaki?
Przed zjedzeniem kaki należy najpierw usunąć zielone listki z górnej części owocu, a następnie dokładnie go umyć. Jeśli chcesz obrać owoc, najlepiej zrobić to cienko nożem lub obieraczką do warzyw.
Po obraniu kaki można pokroić na mniejsze kawałki lub przekroić na pół. W przypadku bardzo dojrzałych, miękkich owoców wiele osób zjada miąższ łyżeczką, podobnie jak kiwi.
Ile kalorii ma kaki i jakie ma wartości odżywcze?
Kaki jest świetnym źródłem różnych związków fenolowych, które mają właściwości przeciwutleniające. Zawiera również karotenoidy i polifenole. Huma zawiera także liczne witaminy: A, witaminy z grupy B, C, E i K oraz minerały: mangan, magnez, fosfor, potas, wapń, żelazo i cynk.
Ile kalorii ma kaki?
Kaki jest stosunkowo niskokalorycznym owocem.
100 g świeżego kaki zawiera około 70 kcal.
W jednym średnim owocu znajduje się około 110–120 kcal. Kalorie w kaki pochodzą głównie z naturalnych cukrów oraz węglowodanów.
Kaki – wartości odżywcze (tabela)
Persymona świeża vs suszona – wartości odżywcze (100 g)
| Składnik | Persymona surowa | Persymona suszona | % dziennego zapotrzebowania (surowa) | % dziennego zapotrzebowania (suszona) |
|---|---|---|---|---|
| Kalorie | 70 kcal | 366 kcal | – | – |
| Witamina A | 81 mcg | 108 mcg | 9% | 12% |
| Tiamina (B1) | 0.03 mg | 0.06 mg | 2% | 5% |
| Ryboflawina (B2) | 0.02 mg | 0.06 mg | 2% | 4% |
| Niacyna (B3) | 0.10 mg | 0.24 mg | 1% | 1% |
| Witamina B6 | 0.10 mg | 0.24 mg | 6% | 14% |
| Foliany | 8 mcg | 11 mcg | 2% | 3% |
| Witamina C | 7.50 mg | 4 mg | 8% | 4% |
| Witamina E | 0.73 mg | 1.94 mg | 5% | 13% |
| Witamina K | 2.60 mcg | 6.90 mcg | 2% | 6% |
| Cholina | 7.60 mg | 20.20 mg | 1% | 4% |
| Wapń | 8 mg | 22 mg | 1% | 2% |
| Miedź | 0.11 mg | 0.30 mg | 12% | 33% |
| Żelazo | 0.15 mg | 0.42 mg | 1% | 2% |
| Magnez | 9 mg | 24 mg | 2% | 6% |
| Fosfor | 17 mg | 45 mg | 1% | 4% |
| Potas | 161 mg | 429 mg | 3% | 9% |
| Selen | 0.60 mcg | 1.90 mcg | 1% | 3% |
| Sód | 1 mg | 3 mg | 0% | 0% |
| Cynk | 0.11 mg | 0.30 mg | 1% | 3% |
| Białko | 0.58 g | 1.54 g | 1% | 3% |
| Węglowodany | 18.59 g | 96.07 g | 7% | 35% |
| Błonnik | 3.60 g | 9.60 g | 13% | 34% |
Źródło: nutritionvalue.org
Wartości procentowe określają jaki procent dziennej rekomendowanej spożycia danego składnika jest zawarty w 100 g produktu.
Kaki – właściwości zdrowotne
Owoce huma dzięki zawartości składników aktywnych mają wiele właściwości prozdrowotnych:
Wpływają korzystnie na wzrok
Owoce kaki są bogate w witaminę A, która wpływa korzystnie na wzrok. Jest ona również składnikiem białka rodopsyny, które absorbuje światło. Badania[1] wykazały, że pomaga w funkcjonowaniu rogówki i błon śluzowych. Wg badań[2] przeprowadzonych przez dr Kwak-Wai Lama i dr Paula Buta obecna w persymonie zeaksantyna poprawia zdrowie oczu i może przyczynić się do zmniejszenia stanów zapalnych m.in. plamki żółtej i zaćmy.
Wzmacniają układ odpornościowy
Kaki są świetnym źródłem wit. C, która wzmacnia układ odpornościowy. Chroni przed przeziębieniami. Jest również ważnym przeciwutleniaczem, który chroni przed uszkodzeniami wywołanymi przez wolne rodniki. Witamina C zapobiega również rozwojowi niektórych nowotworów, astmie i chorób układu krążenia. Jeden owoc kaki pokrywa 80% dziennego zapotrzebowania na tę witaminę.
Wspomagają pracę układu trawiennego
Błonnik zawarty w owocach kaki wspiera pracę układu pokarmowego. Dzięki temu zapobiegają zaparciom i wspomagają ruchy jelit. Owoce zawierają również garbniki, które pomagają strawić białko w organizmie, przyspieszają metabolizm i łagodzą objawy biegunki. Owoce zawierają dużą ilość błonnika pokarmowego, dzięki temu skutecznie chronią przed rakiem jelita grubego i innymi chorobami.
Zapobiega przedwczesnemu starzeniu się skóry
Kaki jest świetnym źródłem wit, A, karotenu, luteiny, likopenu i kryptoksantyny. Działają one w organizmie jak przeciwutleniacze, zmniejszają stres oksydacyjny, co powoduje zmniejszenie oznak starzenia. Badanie[3] przeprowadzone przez japońskich badaczy wykazało, że polifenole zawarte w skórce persymony mają kluczową rolę w zapobieganiu uszkodzeniom oksydacyjnym.
Persymona zawiera duża ilość witaminy C, która wspomaga produkcję kolagenu. Dzięki temu poprawiana jest elastyczność skóry. Przyspiesza również gojenie się ran.
Pomaga w walce z cukrzycą
Owoce zawierają wiele aktywnych związków chemicznych takich jak m.in. karotenoidy, flawonoidy, antocyjany, które pomagają regulować poziom cukru we krwi. Zawierają również błonnik pokarmowy, który zapewnia uczucie sytości na dłużej.
Wspomagają zdrowie układu krążenia
Według wielu badań[4] zwiększenie spożycia potasu obniża ciśnienie krwi. Dzięki temu chroni organizm przed chorobami układu sercowo- naczyniowego m.in. udaru i zawału serca.
Badanie[5] przeprowadzone przez zespół koreańskich naukowców wykazało, że zawarte w owocach persymony składniki odżywcze i organiczne związki chemiczne poprawiają krążenie i hamują krzepnięcie krwi oraz obniżają poziom cholesterolu.
Mają właściwości przeciwnowotworowe
Kaki zawiera wit. A, C i flawonoidy oraz związki fenolowe katechiny i galokatechina, które wg badań[6] wykazują działanie przeciwnowotworowe.
Dodają energii
Owoce kaki są naturalnym źródłem energii, dzięki zawartości elektrolitów i potasu.
Innym popularnym egzotycznym owocem z mocno udokumentowanymi właściwościami zdrowotnymi jest berberys. Sprawdź: berberys i jego właściwości — szczególnie ze względu na berberynę.
Kiedy kaki jest dojrzałe?
Dojrzałe kaki (persymona) jest miękkie w dotyku i ma intensywnie pomarańczową, gładką skórkę. Po lekkim naciśnięciu owoc powinien być delikatnie sprężysty lub wręcz lekko galaretowaty w środku. Właśnie wtedy miąższ jest najsłodszy i pozbawiony cierpkiego smaku.
Jeśli kaki jest twarde, oznacza to, że owoc nie jest jeszcze w pełni dojrzały i może mieć cierpki, ściągający smak. W takim przypadku najlepiej pozostawić je na kilka dni w temperaturze pokojowej, aż zmięknie i osiągnie pełnię smaku.
Jak przechowywać kaki?
Świeże i dojrzałe owoce kaki należy przechowywać w lodówce. Jeśli owoce są niedojrzałe, to trzeba odłożyć je w ciepłe miejsce i poczekać aż dojrzeją.
Suszone owoce kaki najlepiej jest przechowywać w szczelnym hermetycznym opakowaniu. Prawidłowo przechowywane owoce mogą wytrzymać od 6 do 12 miesięcy.
Kaki świeże i suszone – zastosowanie w kuchni
Lekko twardy słodki miąższ świeżego kaki świetnie sprawdzi się jako składnik dżemów lub konfitur. Jest idealnym dodatkiem do sałatek, deserów lodowych, a nawet ciast. Kaki można zjeść na surowo. Można dodać również do pieczonych mięs. Ze świeżych owoców kaki i papryczki chili powstanie smaczny sos.
Suszone kaki jest idealnym dodatkiem do müsli i owsianki. Suszone owoce można również jeść jako przekąskę. Stanowią zdrowy dodatek do smoothie i innych koktajli.
Smaczna owsianka z komosą ryżową i suszonym kaki (przepis)
Składniki:
- 1/4 szklanki komosy ryżowej,
- 1 szklanka mleka lub napoju roślinnego,
- 1 łyżka płatków owsianych,
- 1 łyżka nasion sezamu,
- 1 łyżka łuskanych nasion słonecznika,
- 50 g suszonych owoców khaki,
- 3 suszone figi,
- 2 łyżki suszonej morwy białej,
- 2 łyżki płynnego miodu,
- 4 łyżki jogurtu naturalnego.
Sposób przygotowania:
- Komosę ryżową przepłucz na sitku.
- Włóż do garnka. Zalej mlekiem.
- Gotuj przez około 15 minut.
- Płatki owsiane, ziarna sezamu i nasiona słonecznika upraż na patelni.
- Suszone owoce pokrój na drobniejsze części.
- Do miseczki przełóż ugotowaną komosę ryżową.
- Dodaj jogurt. Posyp prażonymi nasionami i suszonymi owocami.
- Polej miodem.
Przeciwwskazania do stosowania owoców kaki
Przeciwwskazania i skutki uboczne jedzenia persymony:
Alergie:
Persymona nie powoduje żadnych poważnych skutków ubocznych, gdy jest spożywana z umiarem. Niemniej jednak, osoby uczulone na tę owoc mogą doświadczać objawów takich jak:
- Rozstrój żołądka
- Nudności
- W poważniejszych okolicznościach mogą wystąpić objawy wstrząsu anafilaktycznego. W takim przypadku osoby uczulone muszą unikać jedzenia persymony.
Garbniki i zaparcia:
Lekarze sugerują, by osoby z tendencją do zaparć unikały persymony. Owoce te zawierają dużą ilość garbników, które nadają im cierpki smak. Garbniki mogą utrudniać trawienie pokarmu, prowadzić do bólów brzucha, niedrożności, wymiotów i zaparć.
Jednakże, persymona może również pomóc w problemach z regulacją wypróżnień. Działa hamująco na wzrost komórek nowotworowych w jelitach i pomaga oczyścić organizm oraz skórę.
Dojrzałość owocu:
Efekt spożycia persymony zależy od stopnia jej dojrzałości. Cierpkie owoce mogą powodować problemy, więc ważne jest spożywanie tylko dobrze dojrzałych persymon. Jeżeli ktoś ma skłonność do zaparć, zaleca się jedzenie persymony bez skórki, ponieważ to w niej gromadzą się garbniki.
Persymonę suszoną (kaki) z Iranu — w plastrach 100% bez cukru i siarki — oraz pełen wybór owoców egzotycznych znajdziesz w naszej ofercie owoców egzotycznych.
FAQ – najczęstsze pytania o kaki
Tak, persymona i kaki to dwie różne nazwy tego samego owocu. Owoce te rosną na drzewie nazywanym również hurma lub hebanowiec wschodni. W niektórych kulturach są one określane mianem „drzewa siedmiu cnót”.
Niestety, umiarkowany klimat Polski nie sprzyja uprawie persymony. Uprawa kaki w gruncie nie jest możliwa w Polsce. To roślina, która w naturalnym środowisku rośnie w strefie klimatu tropikalnego, pierwotnie zasiedlając obszary wschodniej Azji, głównie Japonii, Korei i Chin. Obecnie komercyjna uprawa kaki prowadzona jest również w krajach basenu śródziemnomorskiego, takich jak Grecja, Włochy czy Hiszpania, a także w krajach Ameryki Północnej i Południowej, zwłaszcza w Brazylii i Kalifornii. W Polsce uprawa kaki jest możliwa jedynie w warunkach szklarniowych lub jako roślina doniczkowa.
Tak, zdecydowanie. Spożywanie kaki może pozytywnie wpływać na wiele aspektów funkcjonowania naszego organizmu. Nazywany jest on niekiedy owocem bogów. W owocach persymony znajduje się wiele składników odżywczych, witamin, minerałów i antyoksydantów. Ich zawartość różni się w zależności od gatunku oraz formy podania owocu. Owoce kaki są cenione przede wszystkim za wysoką zawartość substancji odżywczej kryptoksantyny-beta i minerału potasu. Zawierają także sporo błonnika, fosforu, wapnia, witaminy C i A, co czyni je atrakcyjnym składnikiem codziennej diety.
Tak, ale to nie jedyny sposób konsumpcji kaki. Ten egzotyczny owoc może być spożywany na surowo, podobnie jak jabłko, ale jest też popularny w wersji suszonej, odwodnionej czy gotowanej.
Świeży owoc kaki możesz spożywać podobnie jak inne owoce, na przykład nasze krajowe jabłka czy gruszki. Przed spożyciem warto go opłukać; możesz obrać go ze skórki, choć nie jest to konieczne. Następnie pokrój owoc na kawałki i spożywaj tak jak każdy inny owoc. Suszone owoce kaki można spożywać jako przekąskę lub dodawać do różnych koktajli, smoothie czy sałatek.
Persymona wyróżnia się słodkim smakiem, znacznie słodszym niż większość owoców, zarówno krajowych, jak i egzotycznych. Zawartość cukru w miąższu świeżej persymony jest wyższa niż w jabłkach, brzoskwiniach, pomarańczach czy gruszkach i najczęściej wynosi około 12,5 g/100 g. Suszone owoce persymony zawierają cukier w bardziej skondensowanej formie – w 100 g suszonych owoców persymony może znajdować się nawet 80,06 g cukru.
Termin zbioru owoców różni się w zależności od regionu uprawy. Owoce uprawiane w Europie, między innymi w Hiszpanii czy Włoszech, zbierane są zazwyczaj od października, a sezon trwa do końca grudnia.
Przed zjedzeniem lub obraniem kaki warto upewnić się, czy owoc jest dojrzały. Dojrzałe kaki charakteryzuje miękka konsystencja i intensywnie pomarańczowa skórka. Jeśli owoc jest twardy, warto położyć go w temperaturze pokojowej na kilka dni. Gdy miąższ owocu przybierze konsystencję galaretki, oznacza to, że kaki jest już dojrzałe.
Materiały źródłowe:
- Vitamin A and Carotenoids, https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminA-HealthProfessional/ [dostęp 21.04.2022r]
- The content of zeaxanthin in Gou Qi Zi, a potential health benefit to improve visual acuity, https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0308814699001193 [dostęp 21.04.2022r]
- Protective Effect of Persimmon (Diospyros kaki) Peel Proanthocyanidin against Oxidative Damage under H2O2-Induced Cellular Senescence, https://www.jstage.jst.go.jp/article/bpb/31/6/31_6_1265/_article [dostęp 21.04.2022r]
- Beneficial effects of potassium, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1121081/ [dostęp 21.04.2022r]
- Ethanol Extract of Persimmon Tree Leaves Improves Blood Circulation and Lipid Metabolism in Rats Fed a High-Fat Diet, https://www.liebertpub.com/doi/abs/10.1089/jmf.2014.3307 [dostęp 21.04.2022r]
- Persimmon (Diospyros kaki) fruit: hidden phytochemicals and health claims, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4817420/ [dostęp 21.04.2022r]