Lubczyk – właściwości, działanie uboczne i zastosowanie w kuchni

Lubczyk to intensywnie aromatyczne zioło o smaku kojarzącym się z selerem i popularną przyprawą Maggi. Można używać jego świeżych liści, łodyg, korzenia oraz suszonej przyprawy. Sprawdź, do czego dodawać lubczyk, kiedy wrzucić go do rosołu i kto powinien zachować ostrożność przy stosowaniu skoncentrowanych preparatów.

Co to jest lubczyk?

Lubczyk to wieloletnia roślina, która jest łatwa w uprawie ze względu na swoją wytrzymałość. Należy do tej samej rodziny co marchew, pietruszka i koper. Ciemnozielone liście lubczyku przypominają kształtem i kolorem kolendrę i pietruszkę włoską, a jej łodygi są często porównywane do łodyg selera (wyglądem i, w mniejszym stopniu, smakiem). Lubczyk ma bardzo silny zapach, jest bardzo aromatyczną rośliną silnie wyczuwalną w potrawach.
Części lubczyku najczęściej używanego do celów leczniczych to liście, łodygi i korzenie. Lubczyk jest powszechnie stosowany w olejku eterycznym i może być stosowany w naparach, nalewkach, wywarach (preparatach sporządzanych przez gotowanie świeżych lub suszonych ziół w wodzie w celu ekstrakcji ich rozpuszczalnych w wodzie składników), octach, eliksirach i pastylkach do ssania.
Lubczyk to wyjątkowe zioło lecznicze, które można spożywać jako świeże warzywo lub używać do gotowania w celu wzmocnienia smaku i dodania składników odżywczych do żywności. Jego reklamowane korzyści obejmują poprawę zdrowia układu moczowego i właściwości przeciwbakteryjne.

Czy lubczyk to warzywo?

Lubczyk jest przede wszystkim rośliną zielarską i przyprawową, ale jego jadalne części można również traktować jak warzywo. Świeże liście dodaje się podobnie jak natkę pietruszki, młode łodygi można wykorzystywać podobnie do selera, a korzeń nadaje się do bulionów i wywarów.

W codziennym użyciu najczęściej mówi się o lubczyku jako o ziole lub przyprawie.

Jak inaczej nazywa się lubczyk?

Lubczyk jest nazywany lubczykiem ogrodowym, lubiśnikiem lekarskim albo zielem Maggi. To ostatnie określenie wynika z podobieństwa jego aromatu do popularnej przyprawy w płynie.

Lubczyk nie jest jednak składnikiem przyprawy Maggi i nie należy utożsamiać tych dwóch produktów.

Jak smakuje lubczyk?

Lubczyk ma intensywny, korzenny i lekko pikantny smak, przypominający połączenie selera, pietruszki i ziół rosołowych. Jego aromat jest mocny, dlatego łatwo zdominować nim potrawę.

Suszony lubczyk jest bardziej skoncentrowany niż świeże liście. Najlepiej dodawać go stopniowo i próbować danie podczas gotowania

Lubczyk jest klasycznym składnikiem rosołu — razem z liściem laurowym i ziele angielskim. Sprawdź pełen przewodnik — liść laurowy i jego właściwości. Inne polskie zioła z naszej oferty — majeranek, estragon, natka pietruszki, suszone warzywa włoszczyzna (gotowy zestaw warzyw do rosołu).

Lubczyk suszony 200 g — dostępny w naszej kategorii zioła.

Jakie właściwości ma lubczyk?

Lubczyk suszony może działać jako środek moczopędny ze względu na działanie zwane „akwarelowym”. Oznacza to, że zioło może stymulować oddawanie moczu (i pomagać w przepłukiwaniu pęcherza i nerek poprzez zwiększenie ilości wydalanego moczu) bez utraty ważnych elektrolitów (takich jak sód).
Uważa się również, że roślina zawiera środek łagodzący zwany eukaliptolem, który może pomóc zmniejszyć podrażnienie płuc i przyspieszyć gojenie niektórych rodzajów chorób układu oddechowego (takich jak zapalenie opłucnej).

Czy lubczyk jest moczopędny?

Korzeń lubczyku jest tradycyjnie stosowany w preparatach ziołowych zwiększających ilość wydalanego moczu. Takiego działania nie należy jednak automatycznie przypisywać niewielkiej ilości suszonych liści dodanych do zupy.

Osoby z chorobami nerek, serca lub przyjmujące leki moczopędne powinny skonsultować regularne picie naparów i stosowanie suplementów z lekarzem lub farmaceutą.

Na co pomaga lubczyk?

Lubczyk pomaga przede wszystkim wzbogacić smak i aromat potraw. Jego liście mają intensywny, korzenny aromat przypominający seler, dlatego dobrze pasują do zup, bulionów, sosów, mięsa, warzyw oraz dań jednogarnkowych. Dzięki wyrazistemu smakowi lubczyk może również ułatwiać ograniczenie ilości soli i gotowych mieszanek przyprawowych.

Preparaty z korzenia lubczyku są tradycyjnie stosowane w celu zwiększenia ilości wydalanego moczu i wspomagania przepłukiwania dróg moczowych. Takie zastosowanie wynika z długoletniego wykorzystania rośliny w ziołolecznictwie i nie oznacza, że lubczyk leczy choroby układu moczowego.

Warto odróżnić niewielką ilość świeżych lub suszonych liści dodawanych do potraw od naparów, ekstraktów, suplementów i innych skoncentrowanych preparatów. Mogą one zawierać znacznie większe ilości składników aktywnych niż typowa porcja przyprawy.

Nie ma wystarczających dowodów, że lubczyk stosowany jako przyprawa:

• leczy kaszel i infekcje dróg oddechowych;
• obniża gorączkę;
• pomaga w leczeniu zapalenia opłucnej;
• łagodzi kolkę u dzieci;
• zwalcza infekcje bakteryjne;
• leczy choroby nerek lub dróg moczowych.

Lubczyk warto traktować przede wszystkim jako aromatyczną przyprawę oraz element urozmaiconej diety. Nie powinien zastępować diagnostyki, leków ani leczenia zaleconego przez lekarza.

Lubczyk – działania uboczne

Lubczyk stosowany w typowych ilościach kulinarnych jest zwykle dobrze tolerowany. Niewielka ilość świeżych lub suszonych liści dodana do zupy, bulionu czy sosu nie jest tym samym co regularne picie mocnego naparu lub stosowanie korzenia, ekstraktów, suplementów i olejku eterycznego.

Możliwe działania niepożądane lubczyku to:

• reakcja alergiczna – może objawiać się między innymi swędzeniem, wysypką, zaczerwienieniem lub obrzękiem;
• dolegliwości żołądkowe – spożycie dużej ilości lubczyku lub skoncentrowanego preparatu może u niektórych osób powodować dyskomfort ze strony układu pokarmowego;
• zwiększenie ilości wydalanego moczu – preparaty z korzenia lubczyku są tradycyjnie stosowane w celu wspomagania przepłukiwania dróg moczowych;
• większa wrażliwość skóry na promieniowanie UV – może dotyczyć przede wszystkim stosowania dużych dawek skoncentrowanych preparatów;
• możliwe interakcje z lekami moczopędnymi – jednoczesne stosowanie może wpływać na gospodarkę wodno-elektrolitową organizmu.

Osoby regularnie stosujące ekstrakty, suplementy lub inne skoncentrowane preparaty z lubczyku powinny ograniczać intensywną ekspozycję skóry na słońce i zadbać o odpowiednią ochronę przeciwsłoneczną.

Zwykłe używanie niewielkiej ilości lubczyku jako przyprawy wiąże się z dużo mniejszą ekspozycją na zawarte w nim związki niż przyjmowanie suplementów, ekstraktów lub mocnych naparów. Osoby stosujące leki moczopędne albo inne leki na stałe powinny skonsultować regularne używanie skoncentrowanych preparatów z lekarzem lub farmaceutą.

Lubczyk – przeciwwskazania

Lubczyk stosowany w niewielkich ilościach jako przyprawa jest zwykle dobrze tolerowany. Warto jednak odróżnić świeże lub suszone liście dodawane do potraw od mocnych naparów, suplementów, ekstraktów i olejku lubczykowego, które mogą zawierać znacznie większe stężenia składników aktywnych.

Ostrożność przy regularnym stosowaniu skoncentrowanych preparatów z lubczyku powinny zachować:

• osoby z chorobami nerek – preparaty z korzenia lubczyku są tradycyjnie stosowane w celu zwiększenia ilości wydalanego moczu;
• osoby z obrzękami spowodowanymi niewydolnością serca lub nerek – zwiększanie ilości przyjmowanych płynów i stosowanie preparatów moczopędnych może być w takich przypadkach niewskazane;
• osoby przyjmujące leki moczopędne – jednoczesne stosowanie skoncentrowanych preparatów z lubczyku może wpływać na gospodarkę wodno-elektrolitową organizmu;
• kobiety w ciąży i karmiące piersią – bezpieczeństwo suplementów, mocnych naparów i olejku lubczykowego nie zostało dobrze ustalone;
• dzieci – brakuje wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania skoncentrowanych preparatów z lubczyku.

Ograniczenia te dotyczą przede wszystkim suplementów, ekstraktów, mocnych naparów, preparatów z korzenia i olejku eterycznego. Nie ma podstaw, aby kobietom w ciąży kategorycznie odradzać niewielką ilość lubczyku dodaną do zupy, sosu lub innej potrawy, o ile lekarz nie zalecił inaczej.

Osoby z chorobami przewlekłymi oraz przyjmujące leki na stałe powinny skonsultować regularne stosowanie skoncentrowanych preparatów z lubczyku z lekarzem lub farmaceutą

Lubczyk – zastosowanie w kuchni

Lubczyk ma intensywny, korzenny aromat przypominający seler i klasyczne przyprawy rosołowe. Najlepiej pasuje do zup, bulionów, mięs, sosów, ziemniaków, warzyw strączkowych oraz dań jednogarnkowych. Można używać zarówno świeżych liści i łodyg, jak i suszonej przyprawy.

Lubczyk można dodawać do:

• rosołu i domowych bulionów;
• zupy pomidorowej, ogórkowej i jarzynowej;
• żurku i barszczu białego;
• sosów mięsnych;
• gulaszów i potraw jednogarnkowych;
• fasoli, grochu i soczewicy;
• gotowanych i pieczonych ziemniaków;
• pieczeni i dań z mięsa mielonego;
• marynat do mięsa i warzyw;
• masła ziołowego;
• twarożku i past kanapkowych;
• sałatek oraz sosów podawanych na zimno.

Lubczyk ma wyrazisty smak, dlatego najlepiej dodawać go stopniowo. Zbyt duża ilość może zdominować pozostałe składniki potrawy.

Kiedy dodać lubczyk do rosołu?

Świeże łodygi i większe liście lubczyku można dodać na początku lub w pierwszej połowie gotowania rosołu. Podczas długiego gotowania stopniowo oddają aromat i dobrze łączą się ze smakiem warzyw oraz mięsa.

Jeśli zależy Ci na świeższym, bardziej zielonym zapachu, niewielką ilość drobno posiekanych liści dodaj pod koniec gotowania lub bezpośrednio przed podaniem.

Suszony lubczyk najlepiej wsypać około 15–30 minut przed końcem gotowania. Jest bardziej skoncentrowany niż świeże liście, dlatego zwykle wystarczy jego niewielka ilość.

Ile lubczyku dodać do rosołu?

Na około 2–3 litry rosołu zazwyczaj wystarczy:

• jedna niewielka gałązka świeżego lubczyku albo
• od 1/2 do 1 łyżeczki suszonego lubczyku.

Podane ilości są orientacyjne. Intensywność aromatu zależy od odmiany, świeżości oraz sposobu suszenia przyprawy. Najlepiej zacząć od mniejszej porcji, a następnie spróbować rosołu i w razie potrzeby dodać więcej lubczyku.

Czy lubczyk może zastąpić Maggi?

Lubczyk może nadać zupie i sosowi aromat kojarzący się z Maggi, ale nie jest identycznym zamiennikiem. Nie zawiera dodatku soli ani wzmacniaczy smaku obecnych w wielu gotowych przyprawach w płynie.

Aby uzyskać bardziej zbliżony smak, można połączyć lubczyk z selerem, pietruszką, czosnkiem, pieprzem i niewielką ilością soli.

Klasyczna para kulinarna w polskim żurku — lubczyk + majeranek (wspomaga trawienie roślin strączkowych i kapusty).

Inne polskie zioła kuchenne — estragon i jego właściwości oraz świeża i suszona natka pietruszki: właściwości i zastosowanie

Jak przechowywać lubczyk?

Sposób przechowywania lubczyku zależy od jego formy. Świeże liście można trzymać w lodówce lub zamrozić, natomiast suszoną przyprawę najlepiej chronić przed wilgocią, światłem i wysoką temperaturą.

Jak przechowywać świeży lubczyk?

Świeże liście lubczyku można przechowywać w lodówce przez kilka dni. Najlepiej zawinąć je w lekko wilgotny ręcznik papierowy, a następnie umieścić w pojemniku lub luźno zamkniętym woreczku.

Przed przechowywaniem warto usunąć zwiędnięte lub uszkodzone liście. Lubczyk najlepiej umyć bezpośrednio przed użyciem. Jeśli został umyty wcześniej, należy dokładnie go osuszyć, ponieważ nadmiar wilgoci może przyspieszać psucie.

Czy można zamrozić lubczyk?

Tak. Mrożenie to dobry sposób na dłuższe przechowywanie świeżego lubczyku. Liście należy umyć, dokładnie osuszyć, posiekać i umieścić w szczelnym pojemniku lub woreczku przeznaczonym do zamrażania.

Lubczyk można również zamrozić w foremkach do lodu z niewielką ilością wody lub oliwy. Tak przygotowane porcje łatwo dodawać do zup, bulionów, sosów i gulaszów.

Lubczyku nie trzeba blanszować przed zamrożeniem. Krótkie gotowanie może osłabić jego charakterystyczny, intensywny aromat.

Jak przechowywać suszony lubczyk?

Suszony lubczyk należy przechowywać w szczelnie zamkniętym opakowaniu, w suchym, chłodnym i ciemnym miejscu. Dobrze sprawdzi się szklany słoik lub pojemnik przeznaczony do przechowywania przypraw.

Nie warto stawiać opakowania bezpośrednio przy kuchence, piekarniku ani zlewie. Ciepło, światło i wilgoć mogą przyspieszać utratę aromatu oraz pogarszać jakość przyprawy.

Suszony lubczyk najlepiej nabierać suchą łyżeczką. Nie należy wsypywać go bezpośrednio z opakowania nad parującym garnkiem, ponieważ para może dostać się do środka i powodować zbrylanie przyprawy.