10 naturalnych afrodyzjaków – co nauka mówi o ich wpływie na libido?

Spadek libido może dotyczyć zarówno kobiet, jak i mężczyzn. Przyczyn może być wiele – od stresu, zmęczenia i problemów w relacji po działanie niektórych leków, zmiany hormonalne lub choroby przewlekłe. Dlatego pojedynczego produktu spożywczego nie należy traktować jako sposobu leczenia obniżonego libido. Niektóre produkty i rośliny od wieków mają jednak opinię naturalnych afrodyzjaków, a część z nich była również przedmiotem badań naukowych. Sprawdzamy, w przypadku których istnieją przesłanki wskazujące na możliwy wpływ na pożądanie lub funkcje seksualne, a gdzie mamy przede wszystkim do czynienia z tradycją i kulinarną legendą

Czym jest naturalny afrodyzjak i jak działa?

Afrodyzjakiem potocznie określa się produkt, roślinę lub substancję, której przypisuje się wpływ na libido, pobudzenie lub sprawność seksualną. Historia naturalnych afrodyzjaków jest długa – do tej grupy zaliczano zarówno przyprawy i zioła, jak i owoce, kakao czy określone produkty pochodzenia zwierzęcego. W wielu przypadkach ich reputacja wynika jednak przede wszystkim z tradycyjnego zastosowania, symboliki, zapachu lub smaku, a nie z potwierdzonego działania.

Niektóre rośliny zostały przebadane dokładniej. Badania dotyczące funkcji seksualnych prowadzono m.in. dla szafranu, żeń-szenia i macy. Część wyników wskazuje na możliwe działanie w określonych grupach osób, ale dane nie są na tyle jednoznaczne, aby każdy z tych produktów można było określić jako skuteczny naturalny środek zwiększający libido. Znaczenie mają również zastosowana dawka i postać preparatu – wyniku badania nad standaryzowanym ekstraktem nie można automatycznie odnosić do przyprawy czy naparu.

Na ochotę na seks wpływa przy tym znacznie więcej niż pojedynczy składnik jadłospisu. Stres, jakość snu, samopoczucie psychiczne, relacja z partnerem, hormony, choroby i przyjmowane leki mogą wpływać na libido. Produkty określane jako naturalne afrodyzjaki można więc traktować jako ciekawy element diety i kulinarnej tradycji, ale nie jako zamiennik diagnostyki lub leczenia utrzymujących się zaburzeń seksualnych.

Naturalne afrodyzjaki dla mężczyzn

Na libido i sprawność seksualną mężczyzn wpływa wiele czynników. Znaczenie mogą mieć stres, przemęczenie, jakość snu, kondycja psychiczna, choroby przewlekłe oraz przyjmowane leki. U części mężczyzn przyczyną problemów mogą być również zaburzenia hormonalne, w tym niedobór testosteronu, ale nie jest to jedyne możliwe wyjaśnienie obniżonego libido czy problemów z erekcją.

Nie istnieje jeden produkt spożywczy, który można uznać za sprawdzony naturalny sposób na zwiększenie libido lub leczenie zaburzeń erekcji. Nie oznacza to jednak, że wszystkie tradycyjnie stosowane afrodyzjaki należy od razu odrzucić. W przypadku niektórych roślin, takich jak żeń-szeń, maca czy szafran, przeprowadzono badania dotyczące ich potencjalnego wpływu na funkcje seksualne.

Wyniki części z nich są obiecujące, ale zależą m.in. od rodzaju preparatu, dawki oraz badanej grupy. Dlatego poszczególne naturalne afrodyzjaki najlepiej oceniać osobno – co innego tradycyjne zastosowanie produktu, a co innego działanie potwierdzone w badaniach klinicznych. Poniżej przyglądamy się najpopularniejszym z nich.

Naturalne afrodyzjaki dla kobiet

Na libido kobiet wpływa wiele wzajemnie powiązanych czynników. Znaczenie mają m.in. stres, jakość snu, samopoczucie psychiczne, relacja z partnerem, ogólny stan zdrowia oraz przyjmowane leki. Pożądanie może zmieniać się również w ciąży, po porodzie i w okresie menopauzy. Hormony odgrywają w tym procesie rolę, ale kobiecego libido nie można sprowadzić wyłącznie do poziomu estrogenu czy progesteronu.

Nie oznacza to, że produkty tradycyjnie uznawane za afrodyzjaki są bez znaczenia. Niektóre rośliny, m.in. szafran, żeń-szeń czy maca, były badane pod kątem wpływu na różne aspekty funkcji seksualnych kobiet. Część wyników jest interesująca, ale badania dotyczą zazwyczaj konkretnych ekstraktów, określonych dawek i wybranych grup uczestniczek.

Dlatego naturalne afrodyzjaki można traktować jako element diety lub tradycyjnego zastosowania roślin, ale nie należy oczekiwać, że każdy z nich automatycznie zwiększy libido. Przy ocenie poszczególnych produktów najlepiej sprawdzić, które właściwości mają oparcie w badaniach, a które wynikają przede wszystkim z ich wieloletniej reputacji jako afrodyzjaków.

Jakie są najlepsze afrodyzjaki?

1. Czekolada 

Czekolada od dawna pojawia się na listach kulinarnych afrodyzjaków, jednak jej wpływ na libido nie został przekonująco potwierdzony. W badaniu włoskich kobiet z 2006 roku początkowo zaobserwowano różnice między osobami regularnie jedzącymi czekoladę a pozostałymi uczestniczkami, ale po uwzględnieniu wieku nie wykazano istotnego związku wskazującego, że samo jedzenie czekolady poprawia funkcje seksualne.

Nie znaczy to oczywiście, że czekolada nie może być elementem romantycznej kolacji. Jej smak, aromat i konsystencja sprawiają, że od wieków kojarzona jest z przyjemnością – należy jednak oddzielić takie kulturowe skojarzenia od udowodnionego działania zwiększającego libido.

2. Korzeń maca

Maca (Lepidium meyenii) to roślina pochodząca z Andów, tradycyjnie kojarzona m.in. z witalnością i płodnością. Była również badana pod kątem wpływu na libido. W jednym z badań u zdrowych mężczyzn stosujących macę odnotowano poprawę subiektywnie ocenianego pożądania seksualnego, ale nie stwierdzono jednocześnie wzrostu poziomu testosteronu ani estradiolu.

Przeglądy badań wskazują, że maca może mieć pewien potencjał w tym obszarze, jednak liczba dobrej jakości badań klinicznych pozostaje ograniczona, dlatego nie można traktować jej jako sprawdzonego sposobu leczenia obniżonego libido

3. Orzechy włoskie

Orzechy włoskie, są ciekawym przykładem produktu badanego w kontekście męskich funkcji seksualnych. W badaniu FERTINUTS zdrowi mężczyźni spożywali codziennie mieszankę orzechów. W grupie tej odnotowano poprawę niektórych deklarowanych parametrów funkcji seksualnych, m.in. pożądania i funkcji orgazmicznej. Nie oznacza to jednak, że orzechy mogą leczyć zaburzenia erekcji.

Warto też zaznaczyć, że badanie dotyczyło mieszanki różnych orzechów, a nie wyłącznie orzechów włoskich.

4. Awokado

Awokado jest owocem, któremu już w dawnych kulturach przypisywano symboliczne związki z seksualnością i płodnością. Współcześnie jest cenione przede wszystkim jako element urozmaiconej diety i źródło m.in. nienasyconych kwasów tłuszczowych oraz wielu składników odżywczych.

Nie ma jednak wystarczających dowodów klinicznych, aby stwierdzić, że samo spożywanie awokado zwiększa libido. Jego miejsce na liście afrodyzjaków wynika więc przede wszystkim z tradycji, a nie z potwierdzonego działania na funkcje seksualne.

5. Żeń-szeń 

Żeń-szeń (Panax ginseng) od dawna wykorzystywany jest w tradycyjnych systemach medycyny i był również badany w kontekście męskich funkcji seksualnych. Wyniki badań nie są jednak na tyle jednoznaczne, aby określać go jako skuteczny naturalny środek na zaburzenia erekcji.

Przegląd Cochrane wskazuje, że w porównaniu z placebo wpływ żeń-szenia na samą funkcję erekcyjną może być niewielki, choć w niektórych badaniach obserwowano poprawę wybranych deklarowanych parametrów życia seksualnego.

W przypadku suplementów z żeń-szeniem warto również uwzględnić stosowane leki i ewentualne przeciwwskazania.

6. Miód

Miód od stuleci kojarzony jest z miłością, płodnością i romantycznymi zwyczajami – samo określenie „miesiąc miodowy” dobrze pokazuje, jak silne są te kulturowe skojarzenia. Zawiera przede wszystkim cukry, wodę oraz mniejsze ilości innych naturalnych związków.

Brakuje jednak wiarygodnych badań klinicznych pokazujących, że spożywanie miodu samo w sobie zwiększa libido lub poprawia funkcje seksualne. W tym przypadku określenie „afrodyzjak” należy więc traktować przede wszystkim jako element tradycji.

7. Figi

Figi od dawna pojawiają się w symbolice związanej z płodnością i seksualnością, dlatego tradycyjnie zalicza się je do naturalnych afrodyzjaków. Ich słodki smak, charakterystyczna konsystencja i wygląd dodatkowo utrwaliły takie skojarzenia.

Nie ma jednak wystarczających badań klinicznych potwierdzających, że jedzenie świeżych lub suszonych fig bezpośrednio zwiększa libido albo poprawia sprawność seksualną. Warto traktować je przede wszystkim jako wartościowy element diety, a nie środek na zaburzenia seksualne.

8. Szafran

Szafran należy do naturalnych produktów, których wpływ na funkcje seksualne był analizowany w badaniach klinicznych. Przegląd systematyczny i metaanaliza opublikowane w 2019 roku wykazały poprawę części ocenianych parametrów funkcji seksualnych u kobiet i mężczyzn. Wyniki różniły się jednak w zależności od badanego problemu i zastosowanej metody.

Wcześniejsze badania dotyczyły również osób z zaburzeniami seksualnymi związanymi ze stosowaniem niektórych leków przeciwdepresyjnych. Wyniki są obiecujące, ale nie uzasadniają traktowania szafranu jako zamiennika standardowego leczenia

9. Truskawki

Truskawki są jednym z klasycznych kulinarnych symboli romantycznej kolacji – szczególnie w połączeniu z czekoladą. Ich obecność na listach afrodyzjaków wynika jednak przede wszystkim ze skojarzeń kulturowych, wyglądu, koloru i walorów smakowych.

Nie ma przekonujących dowodów klinicznych wskazujących, że spożywanie truskawek bezpośrednio zwiększa libido. Są wartościowym elementem diety, ale nie należy przypisywać zawartej w nich witaminie C działania pobudzającego pożądanie seksualne.

10. Kozieradka

Kozieradka (Trigonella foenum-graecum) była przedmiotem badań dotyczących libido i funkcji seksualnych. W niektórych niewielkich badaniach określonych ekstraktów z kozieradki obserwowano poprawę wybranych parametrów pożądania i pobudzenia seksualnego.

Trzeba jednak odróżnić standaryzowany ekstrakt używany w badaniu od kozieradki stosowanej w kuchni jako przyprawa. Na podstawie takich wyników nie można stwierdzić, że zwykłe spożywanie kozieradki zwiększa poziom hormonów czy libido.

Czy naturalne afrodyzjaki naprawdę działają?

Nie ma jednego naturalnego afrodyzjaku, który w przewidywalny sposób zwiększałby libido u każdej osoby. Wiele produktów zawdzięcza swoją reputację tradycyjnemu zastosowaniu, symbolice, aromatowi czy skojarzeniom kulinarnym. W przypadku części roślin mamy jednak również badania kliniczne dotyczące funkcji seksualnych.

Badano pod tym kątem m.in. szafran, macę, żeń-szeń oraz określone ekstrakty z kozieradki. W części badań obserwowano poprawę wybranych parametrów związanych z pożądaniem lub funkcjami seksualnymi. Wyniki nie są jednak jednakowe dla wszystkich preparatów i grup badanych. Istotne jest też to, że badanie standaryzowanego ekstraktu w określonej dawce nie potwierdza automatycznie takiego samego działania przyprawy, naparu czy zwykłej porcji produktu spożywczego.

Naturalne afrodyzjaki można więc traktować jako interesujące uzupełnienie diety, przy czym niektóre z nich mają więcej danych naukowych niż inne. Nie powinny jednak zastępować diagnostyki, gdy problemy z libido utrzymują się przez dłuższy czas.

Na pożądanie wpływają bowiem zarówno czynniki fizyczne, jak i psychiczne – sen, stres, samopoczucie, stan zdrowia, relacja partnerska, przyjmowane leki oraz zmiany hormonalne. Jeśli spadek libido jest długotrwały, pojawił się nagle albo powoduje dyskomfort, dobrze jest ustalić jego przyczynę zamiast koncentrować się wyłącznie na poszukiwaniu jednego „naturalnego środka”.