Morwa czarna i jej właściwości

Morwa czarna (Morus nigra L.) ma ciemne, słodko-kwaśne owoce, które można jeść świeże lub suszone. Zawiera m.in. błonnik, witaminy, składniki mineralne oraz związki fenolowe, w tym antocyjany odpowiedzialne za charakterystyczną barwę owoców. Co wiadomo o składzie morwy czarnej, a co o jej potencjalnym wpływie na zdrowie? Sprawdzamy, które właściwości znajdują potwierdzenie w badaniach.

Jak rośnie morwa czarna?

Morwa czarna (Morus nigra L.) to drzewo należące do rodziny morwowatych. Najprawdopodobniej pochodzi z Iranu. Naturalnie występuje na południu Europy oraz w niektórych regionach Azji m.in. w Chinach, Pakistanie czy Iranie.

Morwa czarna jest gatunkiem związanym przede wszystkim z cieplejszym klimatem i w Polsce występuje znacznie rzadziej niż morwa biała.

Uprawy komercyjne tych owoców znajdują się w łagodnym klimacie na terenie Europy, Azji i Ameryki Północnej. Drzewo morwy czarnej osiąga wysokość od 10-15 metrów. Ma rozłożystą koronę i kulisty pień. Kwitnie w okresie od kwietnia do maja. Początkowo morwa była uprawiana jako pożywienie dla jedwabników. Owoce morwy swoim kształtem przypominają maliny. Mają czarny kolor i słodko-kwaśny smak.
Po zerwaniu owoce są sortowane, usuwane są również uszkodzone okazy. Następnie spłukiwane są zimną wodą, tak aby nie uszkodzić delikatnej struktury owoców. Suszenie morwy odbywa się na dwa sposoby. Pierwszy – naturalne suszenie na słońcu przez 2-3 tygodni w zależności od warunków atmosferycznych. Komercyjnie morwa czarna suszona jest w suszarkach za pomocą ciepłego powietrza. Owoce układane są na specjalnych tackach, które umieszczane są na wózku.

Morwa czarna – wartości odżywcze i skład

Wartość odżywcza morwy czarnej zależy między innymi od odmiany, stopnia dojrzałości owoców, miejsca uprawy i sposobu przetwarzania. Świeża morwa czarna dostarcza około 43 kcal w 100 g, a w tej samej porcji znajdziemy około 9,8 g węglowodanów, 1,4 g białka i 0,4 g tłuszczu. Znaczną część świeżego owocu stanowi woda.

Inaczej wygląda skład morwy czarnej suszonej. Podczas suszenia owoce tracą dużą część wody, przez co cukry, kalorie i pozostałe składniki stają się bardziej skoncentrowane w 100 g produktu. Porównując morwę świeżą z suszoną, trzeba więc zwracać uwagę nie tylko na wartości podane w tabeli, ale również na wielkość typowej porcji.

W owocach morwy czarnej znajdziemy między innymi witaminę C, potas i fosfor oraz związki fenolowe. Charakterystyczna ciemnofioletowa, a po dojrzeniu niemal czarna barwa pochodzi między innymi od antocyjanów. W owocach Morus nigra identyfikowano takie związki jak cyjanidyno-3-O-glukozyd i cyjanidyno-3-O-rutynozyd.

Nie należy jednak przypisywać każdej morwie identycznego składu. Zawartość witamin, składników mineralnych i związków roślinnych może wyraźnie różnić się między odmianami, miejscami uprawy oraz poszczególnymi partiami owoców.

Pełne porównanie z morwą białą — morwa biała owoc i jej właściwości (regulacja cukru) oraz herbata z liści morwy: jak działa i jak przygotować

Morwa czarna a zdrowie – co pokazują badania?

Morwa czarna była wykorzystywana w różnych systemach tradycyjnego lecznictwa, jednak tradycyjne zastosowanie nie jest równoznaczne z potwierdzoną skutecznością medyczną. Współczesne badania dotyczą m.in. składu owoców oraz aktywności biologicznej zawartych w nich związków.

W przypadku wielu potencjalnych właściwości Morus nigra dostępne dane pochodzą jednak z badań laboratoryjnych lub badań na zwierzętach. Wyników takich doświadczeń nie można bezpośrednio przekładać na działanie suszonych owoców spożywanych przez człowieka. Morwa czarna powinna być traktowana jako element diety, a nie jako zamiennik leczenia.

Właściwości przeciwutleniające morwy czarnej

Owoce morwy czarnej zawierają związki fenolowe, w tym antocyjany i flawonoidy. W badaniach laboratoryjnych ekstrakty z owoców wykazują aktywność przeciwutleniającą. Nie oznacza to jednak, że spożywanie morwy zapobiega konkretnym chorobom lub może zastępować leczenie. Zawartość związków fenolowych zależy również od odmiany, dojrzałości owoców i warunków uprawy.

Morwa czarna a układ sercowo-naczyniowy

Związki fenolowe obecne w morwie czarnej są badane pod kątem wpływu na stres oksydacyjny i metabolizm lipidów. W części badań laboratoryjnych i doświadczeń na zwierzętach obserwowano korzystne zmiany niektórych parametrów związanych z gospodarką lipidową. Na tej podstawie nie można jednak stwierdzić, że jedzenie owoców morwy czarnej zapobiega miażdżycy, zakrzepom, zawałowi czy udarowi. Do potwierdzenia takich efektów potrzebne są odpowiedniej jakości badania kliniczne z udziałem ludzi.

Morwa czarna a wątroba – wstępne wyniki badań

Niektóre związki obecne w morwie są badane pod kątem potencjalnego wpływu na metabolizm lipidów i funkcjonowanie wątroby. Dostępne dane mają jednak przede wszystkim charakter przedkliniczny. Nie ma podstaw, aby na ich podstawie zalecać suszone owoce morwy czarnej jako sposób zapobiegania lub leczenia stłuszczenia wątroby.

Czy morwa czarna wpływa na poziom cukru we krwi?

W badaniach nad roślinami z rodzaju Morus analizuje się ich potencjalny wpływ na metabolizm węglowodanów. Trzeba jednak odróżnić owoce morwy czarnej od liści i skoncentrowanych ekstraktów, które mają inny skład i były przedmiotem innych badań. Dostępne dane nie pozwalają traktować suszonych owoców morwy czarnej jako sposobu leczenia cukrzycy ani zastępować nimi zaleceń lekarza. Osoby z cukrzycą powinny ponadto uwzględniać zawartość węglowodanów i cukrów w suszonych owocach w swojej diecie.

Ma korzystny wpływ na układ pokarmowy

Suszone owoce morwy dostarczają błonnika pokarmowego. Błonnik jest jednym z elementów prawidłowo zbilansowanej diety i wspiera prawidłowe funkcjonowanie przewodu pokarmowego. Jego dokładna zawartość należy jednak podawać na podstawie danych dotyczących konkretnego produktu.

Wspiera układ immunologiczny

Morwa czarna zawiera witaminy i związki roślinne o aktywności biologicznej. Nie ma jednak wystarczających danych klinicznych, aby przypisywać spożywaniu jej owoców działanie zapobiegające infekcjom.

Poprawia wygląd włosów

Morwa czarna poprawia ukrwienie włosów, dlatego jest składnikiem odżywek i szamponów do włosów. Zapobiega wypadaniu włosów i przyspiesza porost nowych. Stosowanie morwy czarnej jest szczególnie polecane osobom po chemioterapii, ponieważ odmładza włosy i zapobiega ich wypadaniu. Morwa czarna wspiera produkcję melaniny we włosach, dzięki temu pomaga zachować naturalny kolor włosów.

Morwa czarna jako suszony owoc komponuje się świetnie z innymi bakaliami — sprawdź suszone śliwki, żurawiny suszone, morele suszone z naszej kategorii bakalie.

Czy morwa czarna ma przeciwwskazania?

Morwa czarna spożywana jako owoc jest zwykle dobrze tolerowana. Trzeba jednak odróżnić świeże i suszone owoce od suplementów, ekstraktów oraz preparatów z liści morwy. Produkty te różnią się składem i stężeniem substancji aktywnych, dlatego informacji o ich działaniu i bezpieczeństwie nie należy stosować zamiennie.

Osoby z cukrzycą powinny zwracać uwagę przede wszystkim na porcję suszonej morwy, ponieważ po usunięciu wody cukry i węglowodany są bardziej skoncentrowane niż w świeżych owocach. Jeśli równocześnie z lekami wpływającymi na poziom glukozy stosowane są suplementy lub skoncentrowane preparaty z morwy, najlepiej wcześniej omówić takie połączenie z lekarzem lub farmaceutą.

Przeciwwskazaniem do spożywania morwy jest rozpoznana alergia na ten owoc. Jeśli po zjedzeniu pojawią się objawy mogące świadczyć o reakcji alergicznej, należy przerwać jego spożywanie. Duszność, obrzęk języka lub gardła czy szybko nasilająca się reakcja wymagają pilnej pomocy medycznej.

Dane dotyczące bezpieczeństwa suplementów i skoncentrowanych preparatów z morwy w ciąży oraz podczas karmienia piersią są ograniczone. Nie oznacza to jednak, że takie same zastrzeżenia można automatycznie odnosić do zwyczajowych ilości owoców spożywanych jako żywność.

Informacje zawarte w artykule mają charakter edukacyjny i nie zastępują indywidualnej porady lekarza ani dietetyka.