Jakie owoce można jeść przy cukrzycy ciążowej? Orzechy i suszone owoce

Przy cukrzycy ciążowej nie trzeba całkowicie rezygnować z owoców. Znaczenie mają ich rodzaj, dojrzałość, wielkość porcji oraz połączenie z pozostałymi składnikami posiłku. Sprawdź, jakie owoce można jeść przy cukrzycy ciążowej, czy dobrym wyborem są truskawki oraz jak podchodzić do orzechów i suszonych owoców.

Co to jest cukrzyca ciążowa? 

Cukrzyca ciążowa jest zaburzeniem tolerancji węglowodanów, które rozwinęły się lub po raz pierwszy zostały rozpoznane w trakcie trwania ciąży. Najczęściej objawy cukrzycy ciążowej, ustępują po porodzie, ale mogą również w postaci ujawnionej pozostać. Badania w kierunku w hiperglikemii (test obciążenia glukozą) zaleca się wykonywać przy pierwszej wizycie i między 24 a 28 tygodniem ciąży. U wielu kobiet możliwe jest, osiągniecie stabilnego poziomu glikemii za pomocą diety i zmiany stylu życia. Wystąpienie cukrzycy ciążowej u matki wiąże się z wyższym ryzykiem makrosomii u dziecka, czy wystąpieniem urazów okołoporodowych.

Do rozpoznania cukrzycy ciążowej wykonywany jest test tolerancji glukozy (OGTT), który polega na badaniu glukozy na czczo oraz po upływie 1 i 2 godzin od podania 75 g glukozy. Kryteria rozpoznawania cukrzycy ciążowej po podaniu OGTT.:

• „glikemia (stężenie glukozy we krwi) na czczo 5,1–6,9 mmol/l (92–125 mg/dl)
• glikemia w 1 h OGTT ≥10 mmol/l (180 mg/dl)
• glikemia w 2 h OGTT 8,5–11,0 mmol/l (153–199 mg/dl)”

Do potwierdzenia cukrzycy ciążowej wystarczy spełniać jeden z tych warunków.

Przyczyny i czynniki ryzyka 

Wg szacunkowych danych cukrzyca ciążowa występuje u 3-5% ciężarnych i stanowi ponad 90% przypadków cukrzycy, która towarzyszy ciąży, pozostałe 10% przypadków jest to nie wykryta wcześniej cukrzyca typu 1. Cukrzyca ciążowa jest dolegliwością, która ponownie występuje u około 30% ciężarnych. Jeśli u kobiety wystąpiła cukrzyca w ciąży, to ryzyko wystąpienia cukrzycy typu 1 wzrasta o 15%.

Do czynników ryzyka wystąpienia cukrzycy ciążowej zalicza się:

• wiek matki powyżej 35 roku życia
• urodzenie wcześniej dziecka o wadze powyżej 4 kg
• urodzenie wcześniej dziecka z wadą rozwojową
• wystąpienie tzw. zgonu wewnątrzmacicznego
• nadciśnienie tętnicze
• BMI powyżej 27
• cukrzyca typu 2 występująca w rodzinie
• wielorórdztwo

Objawy cukrzycy ciążowej 

U większości kobiet w ciąży cukrzyca nie daje żadnych objawów. U niektórych ciężarnych występują objawy takie jak m.in. częste oddawanie moczu, zwiększone zmęczenie, czy większe pragnienie. Jednak objawy te nie wskazują jednoznacznie na cukrzycę.

Pierwsze oznaczenie glukozy na czczo powinna odbyć się do 10 tygodnia ciąży, a następnie w II trymestrze ciąży. Jednak u niektórych kobiet mogą pojawić się objawy wskazujące na występowanie hiperglikemii. Wtedy najczęściej pojawiają się objawy takie jak:

• senność i zmęczenie
• wzmożone pragnienie
• odczucie suchości w jamie ustnej
• częstsza i zwiększona ilość moczu
• częste infekcje

Niestety powyższe objawy nie wskazują jednoznacznie na cukrzycę ciążową, ponieważ bardzo często są odczuwane jako objawy ciąży. Dlatego nie powinno się ich ignorować, ale warto pogłębić diagnostykę.

Podstawowe zasady diety dla kobiet z cukrzycą ciążową

Gdy masz cukrzycę ciążową, to układając jadłospis powinnaś, stosować się do poniższych zasad:

1. Wszystkie posiłki powinny być spożywane regularnie
2. Planuj posiłki tak, aby uwzględnić 3 większe posiłki i 3 przekąski.
3. Każde danie powinno składać się w 45% z węglowodanów złożonych, 30% białko, a 25% tłuszcze z przewagą nienasyconych kwasów tłuszczowych.
4. Ciężarne z cukrzycą ciążową powinny wykluczyć dania smażone i duszone z podsmażeniem.

Jakie owoce można jeść przy cukrzycy ciążowej?

Przy cukrzycy ciążowej owoce mogą pozostać częścią dobrze zbilansowanej diety. Nie ma potrzeby rezygnować z całej grupy produktów, jednak warto zwracać uwagę na wielkość porcji, stopień dojrzałości owoców oraz obserwować poziom glukozy po posiłkach.

Aktualne zalecenia podkreślają, że dieta w cukrzycy ciążowej powinna być dopasowana indywidualnie i opierać się na różnorodnych produktach, w tym warzywach, owocach, pełnoziarnistych produktach zbożowych, roślinach strączkowych, orzechach i nasionach.

Do owoców, które często dobrze sprawdzają się w codziennym jadłospisie, należą:

• truskawki,
• maliny,
• borówki i jagody,
• porzeczki,
• grejpfruty,
• pomarańcze,
• kiwi,
• jabłka,
• gruszki,
• śliwki.

Owoce jagodowe są często wybierane, ponieważ zawierają błonnik i łatwo odmierzyć ich odpowiednią porcję.

Nie oznacza to jednak, że banany, winogrona czy mango są całkowicie zakazane. Również mogą znaleźć się w diecie, choć u części kobiet powodują większy wzrost glukozy po posiłku. Z tego powodu warto spożywać je w mniejszych porcjach, najlepiej jako element zbilansowanego posiłku zawierającego także źródło białka lub zdrowych tłuszczów, oraz kontrolować indywidualną reakcję organizmu zgodnie z zaleceniami lekarza lub dietetyka.

Truskawki przy cukrzycy ciążowej

Tak, truskawki można jeść przy cukrzycy ciążowej. Najlepiej spożywać je w umiarkowanej porcji, bez dodatku cukru i jako element pełnowartościowego posiłku.

Truskawki mogą znaleźć się w jadłospisie kobiet z cukrzycą ciążową, o ile ich ilość jest dopasowana do indywidualnych zaleceń oraz wyników samokontroli glikemii. Najlepiej wybierać świeże lub mrożone owoce bez dodatku cukru.

Nie warto ich dosładzać ani przygotowywać w postaci soków czy słodzonych koktajli. Znacznie lepszym rozwiązaniem jest połączenie truskawek z produktem zawierającym białko lub zdrowe tłuszcze, na przykład:

• jogurtem naturalnym,
• skyrem,
• twarogiem,
• niewielką porcją orzechów.

Tak skomponowany posiłek jest bardziej sycący i może sprzyjać łagodniejszemu wzrostowi glukozy po jedzeniu niż same owoce.

Jak jeść owoce przy cukrzycy ciążowej?

Nie ma jednej porcji owoców odpowiedniej dla każdej kobiety. Dieta w cukrzycy ciążowej powinna być dopasowana do zapotrzebowania energetycznego, sposobu leczenia oraz wyników pomiarów glukozy.

Pomocne mogą być następujące zasady:

• wybieraj całe owoce zamiast soków,
• nie spożywaj kilku dużych porcji owoców podczas jednego posiłku,
• sięgaj po owoce świeże, mrożone lub suszone bez dodatku cukru (w odpowiednich ilościach),
• wybieraj owoce mniej dojrzałe zamiast bardzo dojrzałych,
• łącz owoce ze źródłem białka lub zdrowych tłuszczów, na przykład jogurtem naturalnym, twarogiem albo orzechami,
• kontroluj glikemię zgodnie z zaleceniami lekarza, diabetologa lub dietetyka.

Całe owoce zawierają błonnik, który spowalnia wchłanianie naturalnie występujących cukrów. Z kolei klarowne soki są go praktycznie pozbawione, dlatego mogą powodować szybszy wzrost stężenia glukozy we krwi i nie powinny zastępować porcji świeżych owoców.

Czy przy cukrzycy ciążowej można jeść orzechy?

Tak. Niesolone orzechy bez słodkiej polewy mogą być elementem diety przy cukrzycy ciążowej. Najlepiej spożywać je w umiarkowanych ilościach jako część zbilansowanego posiłku.

Orzechy dostarczają nienasyconych kwasów tłuszczowych, błonnika, białka roślinnego oraz składników mineralnych. Z tego powodu są uwzględniane w aktualnych zaleceniach żywieniowych dotyczących cukrzycy ciążowej.

Dobrym wyborem mogą być:

• migdały,
• orzechy włoskie,
• orzechy laskowe,
• pistacje bez dodatku soli,
• orzechy nerkowca,
• orzeszki ziemne bez soli i słodkich dodatków.

Nie ma potrzeby rutynowo eliminować orzeszków ziemnych ani orzechów brazylijskich wyłącznie z powodu cukrzycy ciążowej. Wykluczenie dotyczy przede wszystkim osób z alergią lub sytuacji, gdy zaleci to lekarz albo dietetyk.

Orzechy są produktem o wysokiej wartości energetycznej, dlatego warto odmierzać porcję zamiast jeść je bezpośrednio z opakowania. Jej wielkość najlepiej dopasować do całego jadłospisu i indywidualnego zapotrzebowania.

Czy przy cukrzycy ciążowej można jeść suszone owoce?

Tak, ale z większą ostrożnością niż owoce świeże. Suszone owoce zawierają skoncentrowaną ilość naturalnych cukrów, dlatego najlepiej spożywać je w niewielkich porcjach jako element pełnowartościowego posiłku.

Po usunięciu wody cukry i kalorie są skoncentrowane w znacznie mniejszej objętości niż w świeżych owocach. Z tego powodu suszone owoce mogą powodować większy wzrost glikemii niż podobna objętość owoców świeżych.

Nie oznacza to jednak, że są całkowicie zakazane. Najlepiej spożywać je w odmierzonej porcji i uwzględniać ich zawartość węglowodanów podczas planowania posiłków. Indywidualną tolerancję warto oceniać na podstawie wyników pomiarów glukozy zgodnie z zaleceniami lekarza lub dietetyka.

Wybierając suszone owoce, zwróć uwagę, aby były:

• bez dodatku cukru i syropów,
• niekandyzowane,
• bez czekolady i słodkich polew,
• z prostym, możliwie krótkim składem,
• spożywane jako część posiłku, a nie duża samodzielna przekąska.

W praktyce łatwiej kontrolować ilość kilku suszonych śliwek lub moreli niż garści rodzynek. Nie ma jednak jednej porcji odpowiedniej dla każdej kobiety z cukrzycą ciążową. Najważniejsze jest dopasowanie ilości do indywidualnego planu żywienia oraz obserwacja reakcji organizmu po posiłku.

Pestki i nasiona w cukrzycy ciążowej

Pestki dyni i słonecznika, siemię lniane oraz nasiona chia mogą uzupełniać posiłki w błonnik i tłuszcze nienasycone. Można dodawać je do jogurtu, owsianki, sałatek lub twarogu.

Nie trzeba wprowadzać sztywnych porcji typu „dokładnie jedna łyżeczka chia”. Ilość powinna wynikać z wartości energetycznej jadłospisu i indywidualnych zaleceń.

Produkty zalecane w cukrzycy ciążowej 

Jak już wspominaliśmy, kobiety w ciąży powinny jeść prawidłowo zbilansowane posiłki. Dlatego w diecie nie może zabraknąć:

Produktów zbożowych

Najlepsze będzie pieczywo z mąki razowej bez jakichkolwiek dodatków typu np. suszone owoce. W jadłospisie powinny znaleźć się również kasze gruboziarniste np. pęczak, gryczana, czy bulgur. Warto sięgnąć po brązowy ryż oraz płatki: owsiane, gryczane, jęczmienne lub żytnie.

Owoce świeże lub mrożone

Owoce świeże lub mrożone, które można jeść w cukrzycy ciążowej to: aronia, truskawki, maliny, jagody, grapefruity, kiwi, jabłko, pomarańcz, porzeczka.

Warzywa – sezonowe lub mrożone

Kobiety cierpiące na cukrzycę ciążową powinny jeść takie sezonowe warzywa jak: brokuł, bakłażan, cukinia, cebula, czosnek, fasola szparagowa, biała i czerwona kapusta, kalarepa, kalafior, kapusta biała i czerwona, kapusta kiszona, kapusta pekińska, surowa marchew, ogórek zielony i kiszony, oliwki czarne i zielone, pomidory, papryka, pietruszka, pieczarki, rukola, roszponka, rzodkiewka, szpinak i sałata oraz ziemniaki w całości.

Nabiał

Dla prawidłowego wzrostu płodu niezbędny jest nabiał. Przy cukrzycy ciążowej można jeść i pić: mleko 2%, maślankę, jogurt naturalny, kefir naturalny, serwatka, serek wiejski, serek homogenizowany naturalny, ser feta i mozzarella typy light.

Mięso

Kobieta w ciąży może jeść takie mięso jak: indyk, kurczak bez skóry, cielęcina oraz wołowina i wieprzowina.

Napoje

Kobiety w ciąży cierpiące na cukrzycę powinny ograniczyć spożywanie kawy i herbaty (ze względu na zawartość kofeiny). Zaleca się picie dużej ilości wody i soków warzywnych.