Olej z ostropestu – właściwości i działanie. Jak pić, ile dziennie i na czczo?

Ostropest plamisty (Silybum marianum) jest rośliną tradycyjnie wykorzystywaną w preparatach wspierających funkcjonowanie wątroby i układu pokarmowego. Z jego nasion otrzymuje się także olej spożywczy, ceniony przede wszystkim ze względu na zawartość nienasyconych kwasów tłuszczowych. Warto jednak odróżniać olej z ostropestu od standaryzowanych ekstraktów zawierających sylimarynę, które są przedmiotem większości badań dotyczących działania ostropestu na zdrowie

Olej z ostropestu tłoczony na zimno – jak powstaje?

Olej z ostropestu otrzymuje się z nasion rośliny Silybum marianum. Tłoczenie na zimno pozwala uzyskać olej bez stosowania wysokiej temperatury podczas procesu tłoczenia. Jego podstawowymi składnikami są kwasy tłuszczowe, przede wszystkim kwas linolowy i oleinowy. Ich proporcje mogą różnić się zależnie od odmiany rośliny, miejsca uprawy i parametrów produkcji, dlatego nie warto podawać jednej, uniwersalnej wartości procentowej dla każdego oleju dostępnego na rynku. Badania różnych olejów z nasion ostropestu potwierdzają przewagę nienasyconych kwasów tłuszczowych, ale wykazują również znaczne różnice w ich dokładnym udziale.

Na co stosuje się olej z ostropestu?

Olej z ostropestu jest przede wszystkim olejem spożywczym otrzymywanym z nasion ostropestu plamistego (Silybum marianum). W jego składzie dominują kwasy tłuszczowe, przede wszystkim kwas linolowy oraz oleinowy. Ich proporcje mogą się różnić w zależności od odmiany rośliny, warunków uprawy i sposobu otrzymywania oleju.

Ostropest kojarzony jest głównie z wątrobą i trawieniem, ale w tym przypadku ważne jest rozróżnienie dwóch produktów. Większość badań dotyczących ostropestu koncentruje się na sylimarynie i zawierających ją ekstraktach, a nie na oleju tłoczonym z nasion. Wyników takich badań nie można więc automatycznie odnosić do spożywania oleju z ostropestu.

Europejska Agencja Leków opisuje tradycyjne zastosowanie określonych preparatów z owoców ostropestu m.in. przy niestrawności i uczuciu pełności oraz w celu wspierania funkcji wątroby, po wykluczeniu poważnych chorób. Jest to jednak zastosowanie oparte na długoletniej tradycji, a dostępne dane kliniczne nie pozwalają na jednoznaczne potwierdzenie skuteczności w leczeniu chorób wątroby.

Jak można wykorzystać olej z ostropestu?

W codziennej diecie olej z ostropestu najlepiej traktować podobnie jak inne oleje roślinne. Można wykorzystać go przede wszystkim na zimno, np. jako dodatek do:

• sałatek i surówek,
• past kanapkowych i hummusu,
• ugotowanych warzyw,
• kasz i innych dań zbożowych,
• sosów przygotowywanych bez podgrzewania.

Takie zastosowanie pozwala wykorzystać przede wszystkim jego profil kwasów tłuszczowych, bez przypisywania olejowi działania leczniczego.

Jeśli celem jest stosowanie ostropestu ze względu na chorobę wątroby, trzeba pamiętać, że olej z ostropestu nie jest odpowiednikiem standaryzowanego preparatu sylimaryny i nie powinien zastępować diagnostyki ani leczenia zaleconego przez lekarza.

Pełen przewodnik — jaki olej jest najzdrowszy — z porównaniem oleju z ostropestu z innymi olejami pod kątem zawartości fitosteroli i witamin.

Właściwości oleju z ostropestu

Olej z ostropestu może być ciekawym uzupełnieniem codziennej diety przede wszystkim ze względu na profil kwasów tłuszczowych oraz obecność naturalnych związków roślinnych. Jego właściwości trzeba jednak odróżnić od działania ekstraktów z ostropestu zawierających sylimarynę.

Jest źródłem nienasyconych kwasów tłuszczowych

W oleju z nasion ostropestu dominują nienasycone kwasy tłuszczowe, przede wszystkim kwas linolowy z rodziny omega-6 oraz kwas oleinowy. Z tego powodu olej może być jednym ze sposobów na urozmaicenie źródeł tłuszczu roślinnego w jadłospisie.

Proporcje poszczególnych kwasów tłuszczowych nie są jednak identyczne w każdym produkcie. Wpływają na nie m.in. odmiana ostropestu, warunki uprawy oraz sposób otrzymywania i przechowywania oleju.

Zawiera naturalne przeciwutleniacze

W oleju z ostropestu znajdziemy m.in. tokoferole oraz związki fenolowe. Są to substancje wykazujące aktywność przeciwutleniającą, dlatego ich obecność jest interesująca z żywieniowego punktu widzenia.

Badania laboratoryjne potwierdzające aktywność antyoksydacyjną oleju nie oznaczają jednak automatycznie, że jego regularne spożywanie zapobiega określonym chorobom. W codziennym jadłospisie najlepiej traktować go jako jeden z olejów roślinnych, a nie preparat leczniczy.

Olej z ostropestu a sylimaryna – to nie to samo

To rozróżnienie jest szczególnie istotne. Sylimaryna to mieszanina związków występujących w owocach ostropestu i główny składnik wielu standaryzowanych ekstraktów wykorzystywanych w badaniach nad tą rośliną.

Olej tłoczony z nasion ma inny skład. Nie można więc zakładać, że łyżka oleju dostarcza takiej samej ilości sylimaryny jak suplement lub standaryzowany ekstrakt. Z tego samego powodu wyników badań przeprowadzonych z użyciem ekstraktów nie należy bezpośrednio przenosić na olej.

Co więcej, również badania kliniczne nad samą sylimaryną w chorobach wątroby przyniosły dotychczas niejednoznaczne wyniki.

Czy olej z ostropestu leczy wątrobę?

Olej z ostropestu może znaleźć miejsce w zdrowej, urozmaiconej diecie, ale nie jest lekiem na choroby wątroby. Nie powinien zastępować diagnostyki ani terapii zaleconej przez lekarza.

Jeśli chcesz stosować go jako produkt spożywczy, możesz wykorzystać go przede wszystkim jako źródło tłuszczu roślinnego. Inaczej wygląda sytuacja, gdy pojawiają się nieprawidłowe wyniki prób wątrobowych, ból lub inne objawy sugerujące problemy z wątrobą. Wtedy ważne jest ustalenie ich przyczyny, zamiast podejmowania samodzielnego „oczyszczania” czy regenerowania wątroby za pomocą oleju lub suplementów.

Sprawdź też inne polskie oleje tłoczone na zimno — olej lniany tłoczony na zimno i jego właściwości oraz olej konopny: właściwości i zastosowanie.

Jak stosować olej z ostropestu?

Olej z ostropestu najłatwiej włączyć do diety jako dodatek do potraw na zimno. Ma charakterystyczny smak, dlatego dobrze sprawdza się w sałatkach, surówkach, pastach kanapkowych, dipach czy jako dodatek do gotowych dań.

Możesz wykorzystać go m.in. do:

• sałatek i surówek,
• hummusu i innych past,
• dipów i sosów sałatkowych,
• jogurtu lub twarożku,
• ugotowanych kasz i warzyw po lekkim przestudzeniu.

W przypadku oleju nierafinowanego najlepiej kierować się zaleceniami dotyczącymi zastosowania podanymi przez producenta, również w kwestii podgrzewania i przechowywania.

Nie ma jednej ustalonej porcji oleju z ostropestu, którą trzeba spożywać każdego dnia. Ilość najlepiej dopasować do całego jadłospisu – olej, podobnie jak inne tłuszcze, ma wysoką wartość energetyczną. Nie ma również potwierdzonego schematu przyjmowania określonej liczby łyżeczek w celu „oczyszczania” czy regenerowania wątroby.

Czy olej z ostropestu trzeba pić na czczo?

Olej z ostropestu nie musi być spożywany na czczo. Nie ma wiarygodnych dowodów wskazujących, że taki sposób przyjmowania zwiększa jego korzystny wpływ na organizm.

Jeśli chcesz regularnie korzystać z oleju, znacznie prostszym rozwiązaniem jest dodawanie go do posiłków. Ma to również praktyczną zaletę – osoby, u których wypicie samego oleju powoduje nudności, uczucie ciężkości lub inny dyskomfort, mogą w ten sposób łatwiej włączyć go do jadłospisu.

Kiedy najlepiej spożywać olej z ostropestu?

Nie ma określonej najlepszej pory dnia na spożywanie oleju z ostropestu. Nie trzeba przyjmować go rano, wieczorem ani 30 minut przed posiłkiem.

Jeśli wykorzystujesz go jako produkt spożywczy, możesz sięgać po niego wtedy, gdy pasuje do danego posiłku. Ważniejsze od konkretnej godziny jest to, jak olej wpisuje się w cały sposób żywienia i jakie inne źródła tłuszczu znajdują się w diecie.

Kto może stosować olej z ostropestu?

Zdrowa osoba dorosła może wykorzystywać olej z ostropestu jako jeden z olejów roślinnych w diecie, o ile nie ma przeciwwskazań do jego spożywania.

Olej nie powinien być jednak traktowany jako sposób leczenia objawów mogących wskazywać na chorobę wątroby. Brak apetytu, przewlekłe osłabienie, pogorszenie samopoczucia czy inne niepokojące objawy wymagają ustalenia przyczyny, a nie samodzielnego stosowania produktu spożywczego.

Nie ma również podstaw do twierdzenia, że osoby przyjmujące leki, pijące alkohol lub palące papierosy powinny stosować olej z ostropestu w celu „usuwania toksyn”. Organizm wykorzystuje własne mechanizmy metabolizowania i usuwania zbędnych substancji, a olej nie zastępuje ograniczenia alkoholu, zaprzestania palenia ani prawidłowego leczenia.

Skutki uboczne i środki ostrożności

Preparaty z ostropestu są na ogół dobrze tolerowane, jednak mogą powodować dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, wzdęcia, dyskomfort czy biegunka. Możliwe są również reakcje alergiczne, szczególnie u osób uczulonych na rośliny z rodziny astrowatych.

Dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania ostropestu podczas ciąży i karmienia piersią są ograniczone. W takich sytuacjach przed sięgnięciem po preparaty stosowane w celach zdrowotnych warto skonsultować się z lekarzem.

Osoby regularnie przyjmujące leki powinny poinformować lekarza lub farmaceutę o zamiarze stosowania preparatów ziołowych. Nie należy samodzielnie odstawiać ani zmieniać dawkowania leków na podstawie informacji o ostropeście.

Kto nie powinien stosować oleju z ostropestu?

Olej z ostropestu jest produktem spożywczym. U części osób spożycie samego oleju może powodować nudności, uczucie ciężkości lub inne dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. W razie reakcji alergicznej albo utrzymujących się dolegliwości należy przerwać stosowanie.

Informacje o działaniach niepożądanych i interakcjach dotyczą często owoców ostropestu, ekstraktów lub preparatów ziołowych, a nie każdego oleju spożywczego. Nie należy automatycznie przenosić ich na ten produkt. Kobiety w ciąży lub karmiące, osoby przewlekle chore i przyjmujące leki powinny skonsultować z lekarzem lub farmaceutą zamiar używania preparatów z ostropestu w celu zdrowotnym. Nie należy samodzielnie zmieniać leczenia.

Jak przechowywać olej z ostropestu?

Olej z ostropestu tłoczony na zimno trzeba przechowywać w lodówce w ciemnej butelce. Mętnienie oleju podczas przechowywania jest jego naturalną cechą.

Gdzie kupić olej z ostropestu?

Przy zakupie porównaj skład, pojemność, sposób tłoczenia, datę przydatności, warunki przechowywania oraz dostępność informacji o producencie i partii. W Go4Taste dostępny jest olej z ostropestu tłoczony na zimno 250 ml. Inne produkty porównasz w kategorii oleje.