Płatki owsiane – czy są zdrowe? Właściwości, skład i wartości odżywcze

Płatki owsiane są nie tylko bardzo zdrowe, ale i smaczne. Łatwo jest je ugotować, a na ich bazie można przygotować wiele potraw słodkich i wytrawnych. Dlaczego warto jeść płatki owsiane nie tylko na śniadanie? Jakie mają prozdrowotne właściwości?

Czy płatki owsiane są zdrowe?

Tak, są zdrowe. Tak naprawdę płatki owsiane są uznawane za jeden z najzdrowszych produktów zbożowych. Zawierają dużą ilość błonnika, w tym beta-glukanu, który pomaga obniżyć poziom cholesterolu i wspiera pracę serca. Dodatkowo dostarczają witamin z grupy B, minerałów oraz węglowodanów złożonych, które zapewniają uczucie sytości na dłużej.

Regularne spożywanie płatków owsianych może wspierać kontrolę poziomu cukru we krwi, poprawiać trawienie i pomagać w utrzymaniu prawidłowej masy ciała. To sprawia, że są szczególnie polecane osobom dbającym o zdrową dietę, odchudzanie oraz aktywny styl życia.

Co zawierają płatki owsiane?

Płatki owsiane to wartościowy produkt zbożowy, który dostarcza organizmowi wielu składników odżywczych. Zawierają przede wszystkim węglowodany złożone, błonnik pokarmowy oraz białko roślinne, dzięki czemu są sycące i wspierają prawidłowe funkcjonowanie organizmu.

Oprócz makroskładników płatki owsiane są także źródłem witamin z grupy B, witaminy E oraz składników mineralnych, takich jak magnez, fosfor i żelazo. Szczególnie ważnym składnikiem jest beta-glukan – rozpuszczalna frakcja błonnika, która korzystnie wpływa na poziom cholesterolu i cukru we krwi.

Skład płatków owsianych

Płatki owsiane składają się głównie z pełnego ziarna owsa, które po obróbce zachowuje większość wartości odżywczych. Dzięki temu są produktem mało przetworzonym i bogatym w naturalne składniki odżywcze.

Makroskładniki (białko, tłuszcze, węglowodany)

W 100 g płatków owsianych znajduje się około:

• 57–60 g węglowodanów (głównie złożonych),
• 13 g białka,
• 6–7 g tłuszczów, w tym zdrowe nienasycone kwasy tłuszczowe.

Taka kompozycja sprawia, że płatki owsiane dostarczają energii stopniowo i pomagają utrzymać uczucie sytości na dłużej.

Błonnik i beta-glukan

Płatki owsiane są bogate w błonnik pokarmowy (ok. 10 g w 100 g), w tym beta-glukan – jego najcenniejszą frakcję. Beta-glukan:

• pomaga obniżyć poziom „złego” cholesterolu LDL,
• stabilizuje poziom cukru we krwi,
• wspiera pracę układu pokarmowego.

Dzięki temu płatki owsiane są często polecane w dietach redukcyjnych oraz przy insulinooporności i problemach sercowo-naczyniowych.

Wartości odżywcze płatków owsianych (100 g)

Wartości odżywcze produktu (na 100 g)

Produkt dostarcza dużą ilość węglowodanów złożonych oraz błonnika, wspierając energię i trawienie. Jest także dobrym źródłem białka roślinnego i zdrowych kwasów tłuszczowych.

Jakie witaminy mają płatki owsiane?

Płatki owsiane są dobrym źródłem wielu witamin, szczególnie z grupy B, które wspierają układ nerwowy, metabolizm i poziom energii. Znajdują się w nich m.in. witamina B1 (tiamina), B5 (kwas pantotenowy) oraz B6, które odgrywają ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu.

Oprócz witamin z grupy B płatki owsiane zawierają także witaminę E, działającą jako przeciwutleniacz, oraz niewielkie ilości witaminy K. Dzięki temu regularne spożywanie płatków owsianych może wspierać odporność, koncentrację i ogólną kondycję organizmu.

Witaminy w 100g płatków owsianych

Zawartość witamin (na 100 g produktu)

Produkt dostarcza istotnych witamin z grupy B wspierających metabolizm oraz układ nerwowy. Szczególnie wyróżnia się wysoką zawartością witaminy B6 i tiaminy.

Minerały i pierwiastki śladowe w 100g płatków owsianych

Zawartość składników mineralnych (na 100 g produktu)

Produkt jest bogaty w kluczowe minerały, szczególnie fosfor, magnez i mangan, które wspierają metabolizm oraz zdrowie kości. Zawiera również znaczące ilości żelaza i cynku.

Właściwości płatków owsianych – na co pomagają?

Płatki owsiane są wartościowym elementem zbilansowanej diety i mogą wspierać wiele procesów w organizmie. Ich działanie wynika głównie z wysokiej zawartości błonnika, witamin oraz składników mineralnych.

• mają korzystny wpływ na skórę – stosowane zewnętrznie mogą łagodzić podrażnienia i wspierać nawilżenie.
• wspierają układ sercowo-naczyniowy – zawarty w nich beta-glukan może pomagać obniżać poziom cholesterolu LDL oraz wspierać prawidowe funkcjonowanie serca;
• pomagają regulować poziom cukru we krwi – dzięki obecności rozpuszczalnego błonnika spowalniają wchłanianie glukozy;
• dostarczają witamin i minerałów – są źródłem m.in. witamin z grupy B, magnezu, fosforu i żelaza;
• wspierają pracę układu pokarmowego – błonnik pokarmowy poprawia perystaltykę jelit i może pomagać w zapobieganiu zaparciom;
• zwiększają uczucie sytości – co może wspierać kontrolę apetytu i proces odchudzania;
• zawierają przeciwutleniacze – m.in. awentramidy, które mogą wspierać ochronę komórek przed stresem oksydacyjnym;
• mogą wspierać odporność organizmu – dzięki obecności składników odżywczych i związków bioaktywnych;

Indeks glikemiczny płatków owsianych (IG)

Płatki owsiane mają niski indeks glikemiczny IG= 40. Są świetnym źródłem białka oraz błonnika beta- glukanu. Obniżają one poziom cukru we krwi. Dlatego zalecane są osobom chorującym na cukrzycę typu 2 oraz insulinoodporność. Ponieważ nie powodują gwałtownych skoków cukru oraz zapewniają uczucie sytości na dłużej.

Czy płatki owsiane zawierają gluten?

Owies naturalnie nie zawiera glutenu, dlatego sam w sobie jest uznawany za zboże bezglutenowe. Jednak w praktyce płatki owsiane często mogą być zanieczyszczone glutenem podczas uprawy, transportu lub przetwarzania razem z innymi zbożami, takimi jak pszenica, jęczmień czy żyto.

Z tego względu osoby chore na celiakię lub z silną nietolerancją glutenu powinny wybierać wyłącznie płatki owsiane oznaczone jako „bezglutenowe”, które są produkowane w kontrolowanych warunkach.

Czy płatki owsiane są lekkostrawne?

Płatki owsiane mogą być lekkostrawne, ale zależy to od sposobu ich przygotowania. Najlepiej tolerowane są płatki gotowane (np. w formie owsianki), ponieważ obróbka termiczna zmiękcza błonnik i ułatwia ich trawienie.

Surowe lub tylko zalane wodą płatki owsiane mogą być cięższe do strawienia, szczególnie dla osób z wrażliwym układem pokarmowym. W takich przypadkach mogą powodować wzdęcia lub dyskomfort.

Aby zwiększyć ich lekkostrawność, warto:

• gotować płatki na wodzie lub mleku,
• namaczać je wcześniej przez kilka godzin lub na noc,
• zaczynać od mniejszych porcji i obserwować reakcję organizmu.

Czy płatki owsiane mają dużo błonnika?

Tak, płatki owsiane są bardzo dobrym źródłem błonnika pokarmowego. W 100 g zawierają około 10 g błonnika, co stanowi znaczącą część dziennego zapotrzebowania.

Najcenniejszą jego formą jest beta-glukan – rozpuszczalny błonnik, który pomaga obniżyć poziom cholesterolu, stabilizuje cukier we krwi i wspiera pracę jelit. Dzięki wysokiej zawartości błonnika płatki owsiane zwiększają uczucie sytości i mogą wspomagać odchudzanie.

Warto jednak pamiętać, że przy diecie ubogiej w błonnik jego nagłe zwiększenie (np. poprzez duże ilości płatków owsianych) może powodować wzdęcia, dlatego najlepiej wprowadzać je stopniowo.

Jak powstają płatki owsiane?

Płatki owsiane powstają z ziaren owsa, które są mechanicznie oddzielone od niejadalnych elementów, czyli słomy i łusek. Ziarna poddaje się obróbce parą wodną, a następnie ciepłym powietrzem. Aby płatki miały swój kształt, to ziarna zostają umieszczone między dwoma wałkami, które je spłaszczają.

Rodzaje płatków owsianych (zwykłe, górskie, błyskawiczne)

• zwykłe – otrzymywane są z całego ziarna owsa;
• górskie – otrzymywane z pokrojonego ziarna;
• błyskawiczne – otrzymywane z pokrojonego ziarna poddanego obróbce parą.

Jak gotować płatki owsiane?

Jak gotować płatki owsiane zwykłe?

Płatki owsiane zwykłe to w zasadzie całe ziarno owsa pokrojone w plasterki. Nieugotowane mają konsystencję podobną do surowego ryżu. Ponieważ są surowe, konieczne jest ich dłuższe gotowanie.

Zwykłe płatki owsiane najlepiej jest gotować w garnku na kuchence. Wystarczy 1 szklanka płatków owsianych oraz 3 szklanki płynu (mleka lub wody). Umieść 1 szklankę płatków owsianych i 3 szklanki płynu w średnim garnku. Doprowadź do wrzenia na dużym ogniu, ciągle mieszając. Następnie zmniejsz ogień i gotuj na wolnym ogniu przez 20-30 minut, mieszając co jakiś czas. Gotuj, aż płatki owsiane będą gęste i kremowe. Ten proces można skrócić, poprzez namoczenie ich na noc.

Jak gotować płatki owsiane górskie?

Kolejnym produktem z kategorii płatków owsianych są płatki górskie. Są one już poddane obróbce termicznej, dzięki czemu szybciej się gotują. 

Płatki owsiane górskie także można ugotować w garnku na kuchence. 1 szklankę płatków owsianych górskich i 2 szklanki płynu umieść w średnim garnku. Doprowadź do wrzenia na dużym ogniu, ciągle mieszając. Następnie zmniejsz ogień i kontynuuj mieszanie przez około 3-5 minut lub do zgęstnienia owsa.

Jak gotować płatki owsiane błyskawiczne?

Szybko gotujący się owies lub „płatki owsiane błyskawiczne” to najbardziej przetworzony produkt, ale jego przygotowanie zajmuje najmniej czasu. Są one rozdrobnione i poddawane procesom termicznym, dzięki czemu nie trzeba ich namaczać, a ugotować je można nawet w mikrofalówce lub po zalaniu wrzątkiem. Po ugotowaniu mają kremową konsystencję. 

Co można zrobić z płatków owsianych?

Płatki owsiane warto jeść przetworzone, czyli gotowane w mleku lub w wodzie. Można je również uprażyć i podawać z jogurtem naturalnym. Jeśli płatki owsiane nie zostaną poddane obróbce termicznej, to są ciężkostrawne i mogą podrażnić wrażliwy układ pokarmowy. Płatki owsiane warto łączyć z mlekiem, jogurtem lub kefirem, ponieważ spożywanie samych płatków owsianych może przyczynić się do nadmiernej produkcji szczawianów wapnia będących przyczyną kamicy nerkowej.

Płatki owsiane to wygodna baza do przygotowywania różnego rodzaju potraw.

• Owsianka. Gotowane na mleku lub wodzie z dodatkiem owoców i bakalii stanowią to wartościowy posiłek na śniadanie.
• Panierka do mięsa i drobiu. Płatki owsiane to także ciekawy sposób na oryginalną panierkę, idealną do mięsa, ryb albo warzyw. Jej używanie nie różni się niczym od panierki z bułki tartej.
• Zamiennik kaszy i ryżu. Płatki owsiane można również stosować w pikantnych daniach jako zamiennik kaszy i ryżu. Przed dodaniem płatków owsianych do potrawy trzeba je uprażyć na patelni z dodatkiem oleju.
• Mleko roślinne. Można z nich także samodzielnie stworzyć napój owsiany, popularnie zwany mlekiem. Jego zaletą jest neutralny smak, dlatego świetnie zastępuje mleko w kuchni wegańskiej. Sprawdzi się także do kawy, a nawet do płatków śniadaniowych.
• Ciasteczka i placuszki. Klasycznym sposobem na wykorzystanie płatków owsianych są ciasteczka. Tym bardziej że można je dowolnie modyfikować przez dodatki miodu, czekolady, owoców albo orzechów. Z jednej strony zaspokajają apetyt na słodycze, a z drugiej – są bardzo zdrowe i pożywne.
• Granola. Płatki owsiane to nie tylko klasyczna owsianka, ale również pomysł na ciekawą granolę do mleka.
• Smoothie. Warto w tym zakresie eksperymentować. Inną, niemniej ciekawą opcją, jest dodawanie płatków owsianych do smoothie, dzięki czemu będą one bogate w dodatkowe składniki odżywcze, a także bardzo sycące.
• Mąka owsiana. Zmielone płatki owsiane można wykorzystać jako mąkę owsianą. Nawet gotowa ze sklepu ma grubszą strukturę od mąki pszennej. Raczej nie wykorzystuje się jej samej do pieczenia ciast, ale z powodzeniem można ją mieszać z innymi rodzajami w przepisach na chleb albo ciasta drożdżowe.

Jeżeli nie lubisz płatków owsianych, płatki gryczane idealnie je zastąpią.

Kto nie powinien jeść płatków owsianych?

Płatki owsiane błyskawiczne można także ugotować w garnku. Wystarczy 1 szklankę płatków i 2 szklanki płynu wlać do średniego garnka. Doprowadź je do wrzenia na dużym ogniu i ciągle mieszaj przez 1-2 minuty lub do zgęstnienia owsa.

Płatki owsiane, choć są zalecanym produktem, to nie powinny być spożywane przez osoby:

• uczulone na owies;
• chorujące na kamicę nerkową szczawianową;
• które muszą ograniczać ilość błonnika w diecie;
• chorujące na choroby związane z układem pokarmowym np. chorujące na nieswoiste choroby zapalenia jelit.

Inne zastosowania płatków owsianych

Płatków owsianych można użyć także w inny sposób niż tylko do celów kosmetycznych albo kulinarnych. Jedną z ciekawszych jest okład na suchą, podrażnioną skórę dla psów. Ze zwietrzałych płatków owsianych można stworzyć idealny materiał budulcowy przypominający glinę. Wystarczy zmieszać 1 szklankę płatków owsianych z mąką i odrobiną wody. Możesz także dodać barwniki spożywcze, aby uzyskać kolorystyczną tęczę. Z tak powstałej masy można tworzyć miseczki i figurki. Kolejnym pomysłem jest pochłaniacz zapachów do lodówki. Wystarczy wyłożyć je do otwartej miseczki lub na talerz, aby płatki wchłonęły nieprzyjemne, intensywne zapachy.

Płatki owsiane do pielęgnacji cery

Płatki owsiane sprawdzą się także jako dodatek pielęgnacyjny dla wymagającej cery.

• Maseczka z płatków owsianych. W przypadku cery trądzikowej najlepiej jest je ugotować i powstałą masę nałożyć na dotknięte zmianami obszary twarzy. Po kilku minutach spłucz je. Jak to działa? Pomaga usuwać martwe komórki i nadmiar tłuszczu z powierzchni skóry. Płatki owsiane są także doskonałym antidotum na podrażnioną słońcem skórę. Wiele produktów aptecznych mających łagodzić podrażnienia zawiera w składzie owies.
• Kąpiel z płatkami owsianymi. Kojącym sposobem na odpoczynek pod koniec długiego dnia jest kąpiel z płatkami owsianymi. Do letniej kąpieli dodaj szklankę mleka, dwie szklanki niegotowanych płatków owsianych i łyżkę miodu. Po moczeniu przez 10 do 20 minut uzyskuje się nawilżoną i odmłodzoną skórę. Można zrobić także swój własny peeling do twarzy, dzięki zmieleniu dwóch łyżek płatków i dodaniu do nich jednej łyżeczki sody oczyszczonej oraz odrobiny wody w celu uzyskania konsystencji papki. Nanieś ją na suchą, czystą skórę i pozostaw na 10 minut. Następnie spłucz.