Jak i gdzie rosną pistacje? Drzewo pistacjowe, uprawa i proces zbioru.

Pistacje rosną na drzewach pistacjowych i z botanicznego punktu widzenia nie są orzechami. Dojrzewają w specyficznych warunkach klimatycznych, a ich uprawa i zbiór różnią się od innych popularnych „orzechów”. Jak rosną pistacje, na jakim drzewie i gdzie są uprawiane?

Na jakim drzewie rosną pistacje?

Pistacje rosną na drzewie pistacjowym (Pistacia vera), a jego owoce zwisają w gronach przypominających winogrona. Choć potocznie pistacje zalicza się do orzechów, botanicznie owoc pistacji jest pestkowcem. Spożywaną częścią jest nasiono ukryte pod twardą, zdrewniałą osłoną.

Drzewo pistacjowe (Pistacia vera) należy do rodziny nanerczowatych (Anacardiaceae) i pochodzi z Azji Środkowej oraz Bliskiego Wschodu. W uprawie wykorzystuje się różne odmiany. Jedną z najważniejszych odmian żeńskich stosowanych w Kalifornii jest Kerman.

Drzewo pistacjowe jest rośliną długowieczną. Zwykle dorasta do kilku metrów wysokości, ma rozłożystą koronę i pierzaste liście. Jest rośliną dwupienną, co oznacza, że kwiaty męskie i żeńskie występują na oddzielnych drzewach. Owoc pistacji jest pestkowcem. Pod mięsistą zewnętrzną owocnią znajduje się twarda, zdrewniała osłona, a wewnątrz niej — jadalne nasiono.

W uprawie wykorzystuje się różne odmiany, dobierane między innymi do warunków klimatycznych i terminu dojrzewania.

Pistacje są cenione również ze względu na skład i zastosowanie kulinarne. Więcej informacji o wielkości porcji i częstotliwości spożycia znajdziesz w artykule: „Jak często jeść pistacje”

Czy pistacja to orzech?

Nie, pistacja nie jest orzechem. Z botanicznego punktu widzenia jest pestką, czyli nasionem otoczonym twardą skorupką. Potocznie zalicza się ją do orzechów ze względu na smak i zastosowanie.

Skąd pochodzą pistacje?

Pistacje pochodzą z Azji Środkowej i Bliskiego Wschodu, gdzie były uprawiane już kilka tysięcy lat temu. Z czasem ich uprawa rozprzestrzeniła się do basenu Morza Śródziemnego oraz do Stanów Zjednoczonych. Dziś pistacje uprawiane są w wielu regionach świata, gdzie panują odpowiednie warunki klimatyczne.

Najczęściej uprawianym gatunkiem jest pistacja właściwa. Uprawiana jest między innymi na terenie Afganistanu, Syrii, Iranu, Turcji, USA, na południu Europy oraz w Azji Mniejszej i Środkowej.

Gdzie produkuje się najwięcej pistacji?

Do najważniejszych producentów pistacji należą Stany Zjednoczone, Iran i Turcja. Wielkość zbiorów oraz kolejność krajów mogą zmieniać się pomiędzy sezonami, między innymi ze względu na warunki pogodowe i charakterystyczne dla pistacji naprzemienne owocowanie.

Pistacje z poszczególnych regionów świata różnią się smakiem, kolorem miąższu i wielkością ziarna — szczegółowe porównanie znajdziesz w artykule pistacje irańskie, amerykańskie i tureckie — czym się różnią.

Jak rosną pistacje – od kwitnienia do owoców

Pistacje rosną na drzewach pistacjowych (Pistacia vera) i rozwijają się w specyficznych warunkach klimatycznych. Proces wzrostu pistacji trwa kilka miesięcy i obejmuje kolejne etapy – od kwitnienia, przez zapylenie, aż po dojrzewanie owoców. Drzewa pistacjowe najlepiej rosną w regionach o gorącym, suchym lecie oraz chłodnej, ale niezbyt wilgotnej zimie. Drzewo pistacjowe może wydać pierwsze niewielkie plony po około 5–6 latach. Na wyraźnie większe i bardziej regularne zbiory trzeba jednak poczekać dłużej — dokładny czas zależy między innymi od odmiany i warunków uprawy. Pełne wyjaśnienie znajdziesz w artykule dlaczego pistacje są takie drogie.

Kwitnienie i zapylanie drzew pistacjowych

Drzewa pistacjowe są roślinami dwupiennymi, co oznacza, że kwiaty męskie i żeńskie występują na oddzielnych drzewach. Kwitnienie przypada na wiosnę, a pyłek jest przenoszony pomiędzy drzewami przez wiatr. Dlatego na plantacjach sadzi się zarówno drzewa żeńskie, jak i odpowiednią liczbę drzew męskich pełniących funkcję zapylaczy.

Rozwój owoców pistacji

Po zapyleniu na drzewach zaczynają rozwijać się owoce, które zwisają w gronach przypominających winogrona. W początkowej fazie są miękkie i zielone, a z czasem stopniowo twardnieją. Wewnątrz owocu formuje się jadalne ziarno, otoczone charakterystyczną twardą skorupką.

Dojrzewanie pistacji

W trakcie dojrzewania skorupka pistacji zaczyna naturalnie pękać, co jest jednym z najważniejszych sygnałów gotowości do zbioru. Dojrzałe owoce nabierają różowo-żółtego odcienia. Cały proces dojrzewania zależy od temperatury, nasłonecznienia oraz ilości opadów i trwa zwykle kilka miesięcy.

Cykl owocowania

Drzewa pistacjowe wykazują tendencję do naprzemiennego owocowania. Po sezonie obfitych zbiorów kolejny plon może być wyraźnie mniejszy. Pierwsze niewielkie plony mogą pojawić się po około 5–6 latach, natomiast pełne owocowanie drzewa osiągają zwykle w wieku około 10–12 lat.

Wpływ klimatu na wzrost pistacji

Na to, jak rosną pistacje, istotny wpływ mają warunki pogodowe. Drzewa pistacjowe dobrze znoszą suche warunki, jednak odpowiednie nawodnienie ma znaczenie dla wielkości i jakości plonów. Nadmierna wilgotność może sprzyjać chorobom korzeni i niekorzystnie wpływać na kondycję drzew oraz plony. Z tego względu największe plantacje pistacji znajdują się w regionach o gorącym, suchym lecie.

Pistacje pochodzące z Kalifornii i Iranu znajdziesz w naszej kategorii pistacji — znajdziesz je w naszej kategorii pistacji.