Orzech makadamia to jeden z najdroższych orzechów na świecie. Rośnie na tropikalnym drzewie pochodzącym z Australii, a pierwsze plony pojawiają się dopiero po 7–10 latach. Sprawdź, gdzie rośnie makadamia, jak wygląda drzewo i dlaczego jej skorupa jest najtwardsza spośród wszystkich orzechów.
Co to jest makadamia?
Makadamia to jadalny orzech pochodzący z Australii, który rośnie na tropikalnym, wiecznie zielonym drzewie z rodzaju Macadamia. Uznawana jest za jeden z najdroższych orzechów na świecie ze względu na długi czas dojrzewania drzewa, ograniczone obszary upraw oraz bardzo twardą skorupę. Orzech makadamia ma delikatny, maślany smak i jest bogaty w jednonienasycone kwasy tłuszczowe. Obecnie uprawia się go m.in. w Australii, na Hawajach, w Republice Południowej Afryki oraz w Ameryce Południowej.
Gdzie rosną orzechy makadamia?
Orzechy makadamia pochodzą z Australii – naturalnie występowały w wilgotnych lasach deszczowych w północno-wschodniej części kontynentu, głównie na terenie Nowej Południowej Walii i Queensland. Obecnie uprawia się je także na Hawajach, w Republice Południowej Afryki, Brazylii, Kostaryce oraz w Kalifornii. Największe plantacje komercyjne znajdują się na Hawajach, gdzie makadamia stała się jednym z symboli lokalnego rolnictwa. Drzewa wymagają ciepłego klimatu, dużej ilości słońca i żyznych, dobrze przepuszczalnych gleb. W chłodniejszych strefach klimatycznych uprawa makadamii jest praktycznie niemożliwa.
Jak rośnie makadamia i jak wygląda drzewo?
Makadamia rośnie na wiecznie zielonym drzewie tropikalnym, które może osiągać nawet 15 metrów wysokości. Drzewo makadamia ma gęstą koronę, skórzaste liście oraz drobne, kremowe lub różowawe kwiaty zebrane w długie grona. Po zapyleniu rozwija się owoc w postaci zielonej, twardej łupiny, wewnątrz której znajduje się niezwykle twarda skorupa chroniąca jądro orzecha. Orzechy makadamia nie są zrywane z drzewa – zbiera się je dopiero wtedy, gdy dojrzeją i same opadną na ziemię. Drzewo zaczyna owocować dopiero po 7–10 latach od zasadzenia, ale może wydawać plony nawet przez 40 lat.
Dlaczego makadamia to najdroższe orzechy świata?
Makadamia uchodzi za najdroższy orzech na świecie z kilku powodów. Po pierwsze, drzewa bardzo długo dojrzewają i przez pierwsze lata nie przynoszą żadnych plonów. Po drugie, ich uprawa wymaga specyficznego klimatu, co ogranicza liczbę regionów produkcyjnych. Dodatkowo orzech makadamia ma najtwardszą skorupę spośród wszystkich orzechów – do jej rozłupania potrzeba nacisku sięgającego nawet 130 kg, co zwiększa koszty przetwarzania. Zbiory odbywają się kilka razy w roku i tylko wtedy, gdy orzechy naturalnie spadną z drzewa, co również wpływa na ograniczoną podaż. Wszystkie te czynniki sprawiają, że makadamia pozostaje jednym z najbardziej ekskluzywnych i cenionych orzechów na świecie.
20 ciekawostek o orzechach makadamia
Makadamia to nie tylko najdroższe orzechy świata i wymagające w uprawie drzewo tropikalne. Z tym wyjątkowym orzechem wiąże się również wiele interesujących faktów – od historii Aborygenów, przez rekordowo twardą skorupę, aż po współczesne ciekawostki kulinarne i zdrowotne. Oto 20 najciekawszych informacji o orzechach makadamia.
Ciekawostki historyczne
1. Jak wynika z badań, pierwsze drzewa makadamia pojawiły się 60 tys. lat temu w lasach deszczowych na wschodnim wybrzeżu Australii, na dalekiej północy Nowej Południowej Walii i południowym wschodzie Queensland. Wówczas tamte tereny zamieszkiwane były przez plemiona Aborygenów.
2. Orzechy makadamia były wśród Aborygenów cennym towarem, środkiem płatniczym i popularny podarunkiem. Po przybyciu białych osadników orzechy makadamia wymieniano za rum i tytoń.
3. Nazwa orzechów „makadamia” pojawiła się dopiero w XIX wieku. Wcześniej Aborygeni mieli na owoce tego drzewa inne określenia. Zazwyczaj orzechy te nazywano:„Kindal Kindal”, „Boombera”, „Jindilli”, „Gyndl” i „Baupal”.
4. Wśród Aborygenów orzechy te miały wiele różnych zastosowań. Aborygeni wydobywali olej z orzechów iużywali go jako spoiwa z ochrą i gliną do malowania twarzy i ciała. Olejek z orzechów makadamia stosowany był również jako kosmetyk do odmładzania skóry i jako składnik mieszanin ekstraktów roślinnych służących w leczeniu różnych dolegliwości.
5. Aborygeni uważali, że orzechy zawierają środek pobudzający, który wspomaga produkcję mleka matki. W tym celu karmiące matki zjadły gorzkie, kiełkujące orzechy.
6. Drzewo makadamia zostało odkryte przez przybyłych na wyspę dopiero w XIX wieku. Dokonał tego w 1828 roku botanik Allan Cunningham w trakcie podróży po całym kontynencie.
7. Nazwa orzechów pochodzi od nazwiska John’a MacAdam’a – naukowca w dziedzinie chemii i medycyny. W 1858 r. John MacAdam został mianowany wiktoriańskim chemikiem analitycznym rządu, a w 1860 r. został urzędnikiem ds. Zdrowia w Melbourne. Był także członkiem Zgromadzenia Ustawodawczego i Rady Wykonawczej Wiktorii. MacAdam był pierwszym wykładowcą na University of Melbourne School of Medicine. Pomimo wielu osiągnięć naukowych nie „odkrył” i nie nazwał drzewa, które nosi jego imię. Zrobił to jego dobry przyjaciel – baron Ferdinand Heinrich von Mueller (30 czerwca 1825 r. – 10 października 1896 r.). Szanowany lekarz, geograf, a przede wszystkim botanik pełniący funkcję dyrektora ogrodów botanicznych w Melbourne, który po zidentyfikowaniu i sklasyfikowaniu drzewa nazwał je na cześć MacAdama
Ciekawostki botaniczne
8. Orzechy makadamia to owoc dwóch drzew tropikalnych: Macadamia integrifolia i Macadamia tetraphylla. Istnieje również trzeci gatunek, który jest jadalny, ale gorszej jakości, Macadamia teraphile, który rośnie w Południowej Afryce, Kostaryce, Brazylii i Kalifornii.
9. Orzechy makadamia mają najtwardszą ze wszystkich orzechów skorupkę. Aby ją rozłupać, potrzeba czegoś naprawdę twardego, takiego jak młotek lub imadło, ale trzeba uważać, żeby przy rozłupywaniu nie zniszczyć wnętrza orzecha. Najlepszym rozwiązaniem są specjalnie zaprojektowane „dziadki do orzechów” dla makadamia ,które pozwalają na otwarcie skorupki bez uszkodzenia jądra w środku. Przełamanie upartej skorupy orzecha makadamia wymaga siły, a dokładniej nacisku o wartości 130 kg. Oprócz ludzi jednym z niewielu zwierząt zdolnych do łamania tych orzechów jest hiacyntowa ara, południowoamerykańska papuga.
Ciekawostki produkcyjne i ekonomiczne
10. Orzechy makadamia są najdroższymi orzechami na świecie.
11. Drzewa makadamia pierwsze plony komercyjne dają dopiero po 7-10 latach od zasadzenia. Orzechy można zbierać tylko kilka razy w roku. Dobre drzewo może produkować orzechy makadamia przez 40 lat.Przeciętne drzewo makadamia jest w stanie wyprodukować około 65 funtów orzechów rocznie.
12. Orzechy makadamia nie są zbierane z drzewa, ale dopiero po upadku na ziemię. Potrząsanie drzewami w celu usunięcia orzechów może również doprowadzić do strząśnięcia niedojrzałych orzechów.
13. Większość orzechów makadamia na świecie jest uprawiana na Hawajach. Co ciekawe, sadzonki roślin przywędrowały na Hawaje już około 1881 roku, ale uprawiane były jako rośliny ozdobne. Pierwsze komercyjne sady makadamia na Hawajach zostały zasadzone dopiero w 1921 roku.
14. Największym konsumentami orzechów makadamia są mieszkańcy Australii (159.3 g na osobę), USA (43.3 g) oraz Paragwaj (38.6 g). W Europie najwięcej tych orzechów spożywają Holendrzy ( 35.3 g) oraz Niemcy (31.3 g).
Ciekawostki zdrowotne i żywieniowe
15. Orzechy makadamia są bardzo kaloryczne. W 100 gramach znajduje się około 720-740 kalorii.
16. Orzechy te są bogatym źródłem jednonienasyconych kwasów tłuszczowych, takich jak kwas oleinowy (18:1) i palmitynowy (16:1). Badania sugerują, że tłuszcze te w diecie pomagają obniżyć poziom cholesterolu całkowitego i LDL (złego) oraz zwiększyć poziom cholesterolu HDL (dobrego) we krwi.
17. Ponieważ orzechy makadamia są wolne od glutenu, stanowią jeden z popularnych składników do przygotowywania bezglutenowych potraw dla pacjentów z alergią na gluten i celiakią.
18. Z nieznanych na razie powodów orzechy makadamia są trujące dla psów. Po spożyciu przez pupila co najmniej 2g orzechów na kilogram masy ciała, pojawiają się objawy w postaci osłabienia i paraliżu kończyn.
Ciekawostki nietypowe
19. Królowa Elżbieta uwielbia orzechy makadamia, dlatego regularnie pojawiają się na stole śniadaniowym w Pałacu Buckingham. Zdradził to jej były szef kuchni Darren McGrady.
20. 4 września to Narodowy Dzień Orzechów Makadamia.
FAQ – najczęstsze pytania o orzechy makadamia
Makadamia pochodzi z Australii, gdzie naturalnie rosła w wilgotnych lasach deszczowych w stanie Queensland i Nowej Południowej Walii. Obecnie uprawia się ją również na Hawajach, w Republice Południowej Afryki, Brazylii, Kostaryce oraz w Kalifornii. Drzewo makadamia wymaga ciepłego klimatu i żyznych gleb.
Orzech makadamia dojrzewa na tropikalnym, wiecznie zielonym drzewie, które może osiągać nawet 15 metrów wysokości. Owoce rozwijają się w zielonej łupinie, a w środku znajduje się bardzo twarda skorupa chroniąca jądro orzecha. Dojrzałe orzechy nie są zrywane z drzewa — zbiera się je dopiero po naturalnym opadnięciu na ziemię.
Orzechy makadamia są bardzo kaloryczne — w 100 gramach znajduje się około 720–740 kcal. Zawierają dużą ilość tłuszczów jednonienasyconych, dlatego warto spożywać je z umiarem, mimo ich cennych właściwości odżywczych.
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o orzechach makadamia przeczytaj artykuł: Orzechy makadamia i ich właściwości.
