Sól himalajska – skład, co zawiera i czy jest zdrowsza?

Sól himalajska to różowa sól kamienna wydobywana w Pakistanie. Składa się głównie z chlorku sodu, a pozostałe minerały występują w niewielkich ilościach. Sprawdź, co zawiera, czy jest jodowana i czy rzeczywiście jest zdrowsza od zwykłej soli.

Sól himalajska – co to jest?

Różowa sól himalajska to rodzaj halitu zwierającego specyficzne pierwiastki śladowe, którym zawdzięcza swój różowy odcień. Intensywność koloru jest zależna wyłącznie od zawartości żelaza w soli. Większość dostępnej w sklepach soli himalajskich jest różowa, ale mogą zdarzyć się również pomarańczowe, czerwone, a nawet (choć bardzo rzadko) białe.

Głównym składnikiem soli jest chlorek sodu, który występuje naturalnie w bardzo wielu produktach m.in. skorupkach jaj, czy mleku. Chlorek sodu jest jednym z ważniejszych minerałów w diecie człowieka. Jednak jego nadmiar może prowadzić do wielu chorób m.in. układu sercowo-naczyniowego[1].

Gdzie jest wydobywana?

Warto zacząć od początku, czyli od powstania soli – stało się to około 250 mln lat temu (w erze jurajskiej).Występuje w Himalajach (tereny dzisiejszego Pakistanu). Tereny, w których obecnie wydobywana jest sól himalajska, w erze jurajskiej były morzem, które w wyniku erupcji spowodowanej uderzeniem komety zostały zalane lawą. Dzięki temu sól znajdująca się pod złożami lawy była chroniona przed dostępem zanieczyszczeń. Dlatego sól himalajska uznawana jest za jedną z najczystszych na całym świecie.

Co zawiera sól himalajska? Poznaj skład

Sól himalajska składa się przede wszystkim z chlorku sodu. Zawiera również niewielkie ilości wapnia, magnezu, potasu, żelaza i innych pierwiastków śladowych, których proporcje zależą od złoża i konkretnej partii produktu.

Czy sól himalajska zawiera 84 minerały?

Popularne twierdzenie, że sól himalajska zawiera 84 minerały, jest uproszczeniem często wykorzystywanym w materiałach marketingowych. W jej składzie można wykryć wiele pierwiastków, jednak większość z nich występuje jedynie w ilościach śladowych i nie ma istotnego wpływu na wartość odżywczą produktu.

Głównym składnikiem soli himalajskiej, podobnie jak soli kuchennej, jest chlorek sodu. Charakterystyczny różowy kolor wynika przede wszystkim z obecności niewielkich ilości związków żelaza. Sól może zawierać także śladowe ilości między innymi wapnia, magnezu i potasu, ale ze względu na małe porcje spożywane w codziennej diecie nie jest ich znaczącym źródłem.

W analizach soli mogą być wykrywane również pierwiastki niepożądane. Sama liczba zidentyfikowanych składników nie świadczy więc o jakości, wartości odżywczej ani właściwościach zdrowotnych produktu. Sól himalajska może być używana ze względu na smak, kolor i strukturę kryształków, jednak nie należy traktować jej jako źródła minerałów ani zdrowszego zamiennika soli wyłącznie z powodu deklarowanej zawartości „84 minerałów”.

Analizy naukowe^[4] udowodniły również różnice w zawartości składników nieodżywczych takich jak: bar, kadm, kobaltu, ołowiu, krzemu i siarki. Sól himalajska zawiera więcej składników odżywczych w porywaniu z solą różową z innych regionów.  

Pełen przewodnik o innym kulinarnym specjale solnym — sól celtycka: właściwości i zastosowanie. Sól celtycka różni się składem (głównie magnez, potas, wapń, jod naturalny — morska, nie kopalniana) i pochodzeniem (Bretania, nie Pakistan).

Czy sól himalajska jest jodowana?

Naturalna sól himalajska zazwyczaj nie jest jodowana. Może zawierać śladowe ilości jodu występującego naturalnie, jednak są one zbyt małe i zmienne, aby traktować sól himalajską jako pewne źródło tego składnika.

W sprzedaży dostępna jest również jodowana sól himalajska. Informacja o dodatku jodu powinna znajdować się na opakowaniu – najczęściej w nazwie produktu lub wykazie składników. Jeśli produkt nie jest oznaczony jako „sól jodowana”, nie należy zakładać, że dostarcza odpowiedniej ilości jodu.

Osoby, które całkowicie zastępują sól jodowaną niejodowaną solą himalajską, powinny zadbać o inne źródła jodu w diecie. Pierwiastek ten jest potrzebny do prawidłowej produkcji hormonów tarczycy i funkcjonowania organizmu. Źródłami jodu mogą być między innymi ryby morskie, owoce morza, mleko, produkty mleczne i jaja.

Intensywność koloru, a zawartość składników odżywczych

Przeprowadzone dowody naukowe^[5] wykazały również, że próbki w kolorze ciemnoróżowym mają wyższy poziom wapnia – różnica średnio:

• wapń 2583,90 mg/kg (p < 0,050)
• potas 2747,40 mg/kg (p < 0,05)
• bar 0,97 mg /kg (p < 0,05)
• krzem 179,63 mg/kg (p < 0,05)

Próbki w ciemnym kolorze miały niższy poziom magnezu (-5528,70 mg/kg (p < 0,05) oraz boru (-1,57 mg/kg (p < 0,05). Próbki soli himalajskiej kolorze średnioróżowym miały większą zawartość potasu – średnia różnica 2214,40 mg/kg (p < 0,05) oraz baru 0,82 mg/kg (p < 0,05), przy niższej zawartości magnezu -5881,60 mg/kg (p < 0,05 ), boru -1,76 mg/kg (p < 0,05) oraz siarki siarka -16 688,00 mg/kg (p < 0,05) w porównaniu z próbkami bez koloru.

Właściwości soli himalajskiej – co warto wiedzieć?

Sól himalajska składa się przede wszystkim z chlorku sodu, podobnie jak zwykła sól kuchenna. Zawiera również niewielkie ilości żelaza, wapnia, magnezu, potasu oraz innych pierwiastków śladowych. To właśnie związki żelaza odpowiadają za jej charakterystyczny różowy kolor.

Ze względu na niewielkie ilości tych składników oraz małe porcje soli spożywane w ciągu dnia sól himalajska nie jest jednak istotnym źródłem minerałów. Nie ma również wystarczających dowodów potwierdzających, że działa korzystniej na zdrowie niż zwykła sól kuchenna.

Niezależnie od wybranego rodzaju soli najważniejszy jest umiar. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca osobom dorosłym spożywanie mniej niż 5 g soli dziennie ze wszystkich źródeł. Do tej ilości wlicza się nie tylko sól dodawaną podczas gotowania, ale również sól obecną w pieczywie, serach, wędlinach, przekąskach i produktach wysoko przetworzonych.

Sól himalajska a układ oddechowy

Nie ma podstaw, aby twierdzić, że spożywanie soli himalajskiej leczy choroby układu oddechowego, łagodzi astmę lub oczyszcza płuca. Badania dotyczące wpływu soli na drogi oddechowe odnoszą się przede wszystkim do haloterapii, czyli przebywania w pomieszczeniach, w których wytwarzany jest suchy aerozol solny. Nie dotyczą one jedzenia soli himalajskiej.

Haloterapia bywa stosowana jako metoda uzupełniająca przy niektórych dolegliwościach układu oddechowego. Dotychczasowe wyniki badań są jednak niejednoznaczne, a obecnie nie istnieją powszechnie przyjęte zalecenia dotyczące jej skuteczności i sposobu stosowania. Potrzebne są dalsze, dobrze zaprojektowane badania kliniczne.

Haloterapia nie powinna zastępować leczenia zaleconego przez lekarza ani prowadzić do odstawienia stosowanych leków.

Sól himalajska a sen

Nie ma wiarygodnych dowodów potwierdzających, że spożywanie soli himalajskiej poprawia jakość snu, ułatwia zasypianie lub zapobiega nocnym wybudzeniom. Pojedyncze obserwacje dotyczące wpływu bardzo niskiej podaży sodu na organizm nie oznaczają, że zwiększenie ilości soli w diecie działa korzystnie na sen.

Nie należy więc dodatkowo solić posiłków ani pić wody z solą w celu poprawy jakości snu. Nadmierne spożycie sodu może podnosić ciśnienie tętnicze i zwiększać ryzyko chorób układu sercowo-naczyniowego.

W przypadku długotrwałych problemów ze snem warto szukać ich przyczyny i skonsultować się z lekarzem, zamiast zwiększać spożycie soli bez wyraźnego zalecenia medycznego.

Sól himalajska – do czego stosować?

Sól himalajską można używać zarówno do jedzenia, jak i w innych celach. Ogólnie sól himalajską można używać do gotowania tak samo, jak kuchenną sól jodowaną poprzez dodawanie do gotowania, marynat. W sklepach można znaleźć różową sól himalajską drobn omieloną i gruboziarnistą. Należy pamiętać, że sól himalajska zawiera mniej chlorku sodu niż sól jodowana.

Różowa sól himalajska ma również kilka innych zastosowań niedietetycznych:

• Może być stosowana jako składnik mieszanki do kąpieli, ponieważ poprawia stan skóry i łagodzi ból mięśni.
• Lampy solne z soli himalajskiej usuwają zanieczyszczenia z pomieszczeń, w których się znajdują.
• Spędzanie czasu w grotach solnych wykonanych z soli himalajskiej pomaga złagodzić problemy skórne i dróg oddechowych.

Sól himalajska klasycznie łączy się z papryką wędzoną i ziołami śródziemnomorskimi — sprawdź oregano suszone 2% z Turcji, papryka słodka wędzona z La Vera, zioła prowansalskie Label Rouge.

Czy sól himalajska jest zdrowsza od zwykłej soli?

Nie ma wystarczających podstaw, aby uznać sól himalajską za wyraźnie zdrowszą od zwykłej soli. Oba produkty składają się przede wszystkim z chlorku sodu, a nadmierne spożycie sodu może zwiększać ryzyko nadciśnienia tętniczego oraz chorób układu sercowo-naczyniowego.

Sól himalajska zawiera śladowe ilości składników mineralnych, między innymi żelaza, wapnia, magnezu i potasu. Ich zawartość jest jednak niewielka, a porcje soli spożywane w codziennej diecie są zbyt małe, aby miały istotny wpływ na pokrycie zapotrzebowania organizmu na te składniki.

Zwykła sól jodowana ma natomiast ważną zaletę – dostarcza jodu potrzebnego do produkcji hormonów tarczycy. Naturalna sól himalajska zazwyczaj nie jest jodowana, dlatego nie powinna być traktowana jako pewne źródło tego pierwiastka.

Wybór między solą himalajską a zwykłą może zależeć od smaku, koloru i preferowanej struktury kryształków. Z punktu widzenia zdrowia ważniejszy od rodzaju soli jest jednak umiar w jej spożyciu oraz odpowiednia podaż jodu w diecie.

Sól himalajska – do czego stosować?

Sól himalajską można stosować podobnie jak zwykłą sól kuchenną – do gotowania, pieczenia, marynowania oraz doprawiania gotowych potraw. Ma łagodnie słony smak, a dzięki charakterystycznej różowej barwie może być również dekoracyjnym dodatkiem do dań.

Sól himalajska nadaje się między innymi do:

• zup, sosów i gulaszów,
• mięsa, ryb i warzyw,
• marynat i domowych przetworów,
• pieczywa oraz innych wypieków,
• sałatek i dań podawanych na zimno,
• ziemniaków, kasz, ryżu i potraw jednogarnkowych.

W sprzedaży dostępna jest najczęściej sól himalajska drobna i gruboziarnista. Drobne kryształki szybko rozpuszczają się w potrawach, dlatego dobrze sprawdzają się podczas gotowania, pieczenia oraz doprawiania sosów. Sól gruboziarnista nadaje się do młynka, marynat oraz wykańczania gotowych dań.

Sól himalajska nie zawsze zawiera mniej chlorku sodu niż zwykła sól jodowana. Różnice w ilości sodu odmierzanego łyżeczką mogą wynikać z wielkości i ułożenia kryształków, jednak oba produkty składają się przede wszystkim z chlorku sodu. Niezależnie od rodzaju sól należy stosować z umiarem.

W przypadku całkowitego zastąpienia soli jodowanej solą himalajską warto sprawdzić informacje na opakowaniu. Naturalna sól himalajska zazwyczaj nie jest jodowana, dlatego nie powinna być traktowana jako pewne źródło jodu.

Inne zastosowania soli himalajskiej

Sól himalajska wykorzystywana jest również poza kuchnią. Można spotkać ją w kosmetykach, produktach do kąpieli, lampach solnych oraz grotach solnych. Zastosowaniom tym nie należy jednak przypisywać właściwości leczniczych, których nie potwierdzono w badaniach.

Sól himalajska do kąpieli

Sól himalajską można dodać do ciepłej kąpieli w celach relaksacyjnych. Kąpiel może sprzyjać odprężeniu po wysiłku lub intensywnym dniu, jednak brakuje mocnych dowodów potwierdzających, że sama sól himalajska leczy bóle mięśni, stany zapalne lub choroby skóry.

Lampy z soli himalajskiej

Lampy solne pełnią przede wszystkim funkcję dekoracyjną. Emitują ciepłe, łagodne światło, które może tworzyć przyjemną atmosferę w pomieszczeniu. Nie ma jednak wiarygodnych dowodów, że skutecznie oczyszczają powietrze, usuwają alergeny lub znacząco wpływają na jego jakość.

Groty solne

Pobyt w grocie solnej może być formą odpoczynku i relaksu. Groty bywają również wykorzystywane jako element terapii uzupełniającej, jednak wyniki badań dotyczących skuteczności haloterapii pozostają niejednoznaczne. Korzystanie z groty solnej nie powinno zastępować diagnostyki ani leczenia chorób skóry i układu oddechowego.

Z czym łączyć sól himalajską?

Sól himalajska dobrze komponuje się z przyprawami o dymnym, ziołowym i lekko pikantnym aromacie. Można połączyć ją między innymi z papryką wędzoną, oregano, tymiankiem, rozmarynem, czosnkiem granulowanym oraz ziołami prowansalskimi.

Do pieczonych ziemniaków, warzyw i mięsa dobrze pasuje mieszanka soli himalajskiej z papryką słodką wędzoną. Z kolei połączenie z oregano lub ziołami prowansalskimi sprawdzi się w sosach pomidorowych, sałatkach oraz daniach kuchni śródziemnomorskiej.

Sól himalajska, gdzie kupić?

Wysokiej jakości sól himalajską najlepiej jest kupować w sklepach ze zdrową żywnością (zarówno tych stacjonarnych, jak i on-line). Podczas zakupu należy zwrócić uwagę na kolor – niejednolita barwa wskazuje na wysoką zawartość mikro i makro-elementów.

---