Herbata z trawy cytrynowej – jak parzyć? Właściwości i środki ostrożności”

Herbata z trawy cytrynowej ma świeży, cytrusowy aromat i jest popularnym naparem przygotowywanym z liści Cymbopogon citratus. Sprawdź, jak ją zaparzyć, co wiadomo o właściwościach trawy cytrynowej na podstawie badań oraz na co zwrócić uwagę przy regularnym piciu naparu.

Trawa cytrynowa – co to za roślina?

Trawa cytrynowa (Cymbopogon citratus), znana również jako palczatka cytrynowa lub trawa z Cochin, trawa Malabar, trawa cytronelowa, to rodzaj tropikalnej rośliny występującej głównie na terenach Afryki, Azji i Ameryki Południowej. Jednym z bioaktywnych składników, który znajduje się w liściach tej rośliny, jest cytral. Cytral to związek składający się z monoterpenowych aldehydów: geranialu (a-cytral) i neralu (b-cytral). Wykorzystywany jest w kompozycjach zapachowych w przemyśle perfumeryjnym w dezodorantach, mydłach i kosmetykach, a także medycynie.

Trawa cytrynowa to popularnych dodatek do dań, szczególnie w kuchni azjatyckiej. Na Filipinach i w Indonezji jej aromatyczne liści stosowane są do przyrządzania m.in. lechona (pieczone prosię) i pieczonego kurczaka. W Tajlandii nazywa się takhrai (ตะไคร้) i jest podstawowym składnikiem tom yam i tom kha kai.

Oprócz tego trawa cytrynowa stosowana jest przede wszystkim do przygotowywania gorących i orzeźwiających napojów. Jej suszone liście służą do parzenia herbaty, a także do aromatyzowania. Po dodaniu do napoju dają efekt soku z cytryny, ale znacznie słodszego bez kwaskowatości i cierpkości.

Co wiadomo o właściwościach trawy cytrynowej?

Trawa cytrynowa (Cymbopogon citratus) jest wykorzystywana jako przyprawa, składnik naparów oraz roślina stosowana tradycyjnie w ziołolecznictwie. Jej świeży, cytrusowy aromat wynika przede wszystkim z obecności olejku eterycznego, którego ważnym składnikiem jest cytral. W roślinie występują również związki fenolowe i inne substancje bioaktywne.

Trawa cytrynowa jest przedmiotem badań dotyczących m.in. aktywności przeciwutleniającej i przeciwdrobnoustrojowej, a także potencjalnego wpływu na wybrane parametry metaboliczne. Wyniki części badań są interesujące, ale wiele z nich przeprowadzono w warunkach laboratoryjnych, na zwierzętach albo z wykorzystaniem skoncentrowanych ekstraktów i olejku eterycznego.

Ma to znaczenie w praktyce, ponieważ olejek, ekstrakt i zwykła herbata z trawy cytrynowej nie są tym samym produktem. Różnią się stężeniem i składem substancji aktywnych, dlatego wyników badań nad skoncentrowanym preparatem nie można automatycznie przypisywać filiżance naparu.

Herbata z trawy cytrynowej może być więc przyjemnym, aromatycznym elementem codziennej diety, zwłaszcza jeśli szukasz napoju o świeżym, cytrusowym smaku. Nie ma przy tym potrzeby wykluczania jej potencjalnych właściwości – po prostu obecny stan badań nie pozwala traktować naparu jako sprawdzonego sposobu leczenia konkretnych dolegliwości.

Jeśli trawa cytrynowa ma być stosowana regularnie w większych ilościach lub w postaci skoncentrowanych preparatów w związku z konkretnym problemem zdrowotnym, najlepiej omówić takie zastosowanie z lekarzem lub farmaceutą.

Herbata z trawy cytrynowej – jakie właściwości zbadano?

Trawa cytrynowa (Cymbopogon citratus) zawiera szereg związków biologicznie czynnych, dlatego jej właściwości są przedmiotem badań. Analizowano m.in. aktywność antyoksydacyjną, przeciwdrobnoustrojową i przeciwzapalną. Część wyników jest obiecująca, jednak duża część doświadczeń dotyczy ekstraktów, olejku eterycznego lub wyizolowanych składników rośliny, a nie naparu przygotowanego w domu.

Związki o potencjale antyoksydacyjnym

W liściach trawy cytrynowej znajdziemy m.in. związki fenolowe, które w badaniach laboratoryjnych wykazują aktywność antyoksydacyjną. Oznacza to zdolność do uczestniczenia w reakcjach związanych z neutralizowaniem wolnych rodników.

Herbata z trawy cytrynowej może więc być jednym ze źródeł roślinnych związków bioaktywnych w diecie. Nie można jednak na tej podstawie określić, w jakim stopniu zwykła filiżanka naparu wpływa na stres oksydacyjny w organizmie ani przypisywać jej ochrony przed konkretnymi chorobami.

Działanie przeciwdrobnoustrojowe – głównie dane laboratoryjne

Sporo uwagi poświęcono olejkowi eterycznemu z trawy cytrynowej, w którym jednym z głównych składników jest cytral. W doświadczeniach laboratoryjnych obserwowano jego aktywność wobec wybranych mikroorganizmów.

Nie oznacza to jednak, że herbata z trawy cytrynowej działa jak środek przeciwbakteryjny. Olejek eteryczny jest znacznie bardziej skoncentrowanym produktem niż napar, dlatego wyników badań nad nim nie można bezpośrednio przenosić na picie herbaty.

Potencjalne działanie przeciwzapalne

Ekstrakty z Cymbopogon citratus oraz niektóre związki obecne w roślinie badano również pod kątem wpływu na procesy związane ze stanem zapalnym. Dotychczasowe wyniki pochodzą jednak w dużej mierze z badań laboratoryjnych i przedklinicznych.

Można więc mówić o interesującym kierunku badań, ale nie o potwierdzonym przeciwzapalnym działaniu filiżanki naparu.

Co wiemy o działaniu naparu?

Badań z udziałem ludzi dotyczących regularnego picia herbaty z trawy cytrynowej jest znacznie mniej niż badań laboratoryjnych nad samą rośliną, ekstraktami i olejkiem.

Jeśli lubisz jej smak, napar może być aromatycznym, roślinnym napojem urozmaicającym codzienną dietę. Nie trzeba przy tym pomijać potencjalnych właściwości trawy cytrynowej – są one badane, ale obecne dane nie pozwalają jeszcze przedstawiać zwykłego naparu jako sprawdzonego sposobu na infekcje, dolegliwości trawienne, PMS czy redukcję masy ciała.

Jak parzyć herbatę z trawy cytrynowej?

Herbatę z trawy cytrynowej możemy przygotować zarówno z liści świeżych, jak i suszonych. Obecnie palczatka dostępna jest w obu wariantach jednak z najczęściej możemy ją kupić w formie suszonych liści przeznaczonych do właśnie zaparzania herbaty

Czy herbatę z trawy cytrynowej można pić codziennie?

Herbata z trawy cytrynowej jest napojem ziołowym i u zdrowych osób okazjonalne spożycie nie musi wiązać się z działaniem leczniczym. Nie ma jednak dobrze ustalonej, uniwersalnej dawki naparu przeznaczonej do codziennego, długotrwałego stosowania.

Jeżeli pijesz trawę cytrynową regularnie, unikaj bardzo dużych ilości i obserwuj reakcję organizmu. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby przyjmujące leki, chorujące przewlekle oraz kobiety w ciąży i karmiące piersią.

Ile trawy cytrynowej użyć do przygotowania naparu?

Nie ma jednej, dobrze potwierdzonej klinicznie „dziennej dawki” herbaty z trawy cytrynowej odpowiedniej dla każdego. Ilość suszu podawana w przepisach kulinarnych nie powinna być przedstawiana jako dawka lecznicza.

Do przygotowania pojedynczej porcji naparu można kierować się instrukcją producenta znajdującą się na opakowaniu produktu. W przypadku regularnego spożywania większych ilości, szczególnie przez osoby przyjmujące leki lub chorujące przewlekle, warto wcześniej skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.

Istnieje badanie na ludziach dotyczące naparu z C. citratus, w którym oceniano różne ilości surowca oraz czas spożywania. Autorzy raportowali zależne od dawki i czasu zmiany parametrów funkcji nerek; przy krótkim stosowaniu 2 i 4 g określone parametry pozostawały niezmienione, natomiast autorzy nie uznali wyników za podstawę do twierdzenia, że wysokich dawek „nie można przedawkować”.

Trawa cytrynowa – przeciwwskazania i środki ostrożności

Trawa cytrynowa jest powszechnie stosowana jako składnik żywności i napojów, jednak bezpieczeństwo regularnego spożywania dużych ilości naparu nie zostało równie dobrze poznane jak jej zastosowanie kulinarne. Dostępne badania dotyczą różnych preparatów, dawek i okresów stosowania, dlatego nie można na ich podstawie określić jednej bezpiecznej ilości dla wszystkich osób.

Ciąża i karmienie piersią

Dane dotyczące regularnego picia skoncentrowanych naparów z trawy cytrynowej podczas ciąży i karmienia piersią są ograniczone. Z tego względu stosowanie jej w większych ilościach niż typowe ilości kulinarne warto wcześniej omówić z lekarzem prowadzącym.

Choroby przewlekłe i przyjmowanie leków

Jeśli przyjmujesz leki na stałe lub chorujesz przewlekle, regularne picie większych ilości naparów ziołowych najlepiej skonsultować z lekarzem lub farmaceutą. Badania nad trawą cytrynową obejmują m.in. potencjalny wpływ na układ krążenia, ale dostępne dane nie pozwalają traktować zwykłej herbaty jako środka do obniżania ciśnienia.

Niepożądane reakcje

Jeżeli po spożyciu naparu pojawią się nietypowe lub nasilone dolegliwości, należy przerwać jego picie. W razie utrzymywania się objawów warto skontaktować się z lekarzem.